4Β

Διαθέσεις του Ρήματος, Μεταβατικά και Αμετάβατα Ρήματα - Αντικείμενο

Το μάθημα εξηγεί τις τέσσερις διαθέσεις του ρήματος και την παθητική σύνταξη με το ποιητικό αίτιο, ξεχωρίζει τα μεταβατικά από τα αμετάβατα ρήματα και παρουσιάζει το αντικείμενο, τα μονόπτωτα και δίπτωτα ρήματα και το σύστοιχο αντικείμενο.

Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΓΛΩΣΣΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 4Β15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Η διάθεση δείχνει τη σχέση του ρήματος με το υποκείμενο: ενεργητική, παθητική, μέση ή ουδέτερη.
Η διάθεση δεν εξαρτάται από τη φωνή: ένα ρήμα ενεργητικής φωνής μπορεί να έχει παθητική διάθεση και το αντίστροφο.
Όταν διατυπώνουμε ένα νόημα με ρήμα παθητικής διάθεσης έχουμε παθητική σύνταξη· το «από + αιτιατική» που δείχνει ποιος προκαλεί την ενέργεια λέγεται ποιητικό αίτιο.
Ενεργητικά αμετάβατα: η ενέργεια δεν περνά σε κάτι άλλο. Ενεργητικά μεταβατικά: περνά σε άλλο πρόσωπο ή πράγμα.
Πολλά ρήματα είναι και μεταβατικά και αμετάβατα, ανάλογα με την πρόταση: «άρχισε τον λόγο» αλλά «η γιορτή άρχισε».
Αντικείμενο είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα ενός μεταβατικού ρήματος· μπορεί να είναι ουσιαστικό, αντωνυμία, άλλη λέξη ή ολόκληρη πρόταση.
Μονόπτωτα ρήματα έχουν ένα αντικείμενο, δίπτωτα δύο (άμεσο και έμμεσο)· όμοια αντικείμενα με σύνδεσμο ή κόμμα μετρούν ως μία πτώση.
Σύστοιχο αντικείμενο έχει την ίδια ή παρόμοια σημασία με το ρήμα, συχνά και ίδια ρίζα, π.χ. «ζω μια ζωή».

Όροι

διάθεση: σχέση του ρήματος με το υποκείμενο
ενεργητική διάθεση: το υποκείμενο ενεργεί
παθητική διάθεση: το υποκείμενο δέχεται ενέργεια
μέση διάθεση: η ενέργεια γυρίζει στο ίδιο το υποκείμενο
ουδέτερη διάθεση: το υποκείμενο απλώς βρίσκεται σε κατάσταση
παθητική σύνταξη: νόημα με ρήμα παθητικής διάθεσης
ποιητικό αίτιο: από + αιτιατική: ποιος προκαλεί το πάθος
ενεργητικό μεταβατικό: η ενέργεια περνά σε άλλο πρόσωπο, πράγμα
ενεργητικό αμετάβατο: η ενέργεια δεν περνά σε κάτι άλλο
αντικείμενο: δέχεται την ενέργεια του μεταβατικού
μονόπτωτο ρήμα: μεταβατικό με ένα αντικείμενο
δίπτωτο ρήμα: μεταβατικό με δύο αντικείμενα
άμεσο αντικείμενο: δένεται στενότερα με το ρήμα
έμμεσο αντικείμενο: η ενέργεια πηγαίνει έμμεσα προς αυτό
εμπρόθετο αντικείμενο: με από, με, σε, για + αιτιατική
σύστοιχο αντικείμενο: ίδια σημασία ή ρίζα με το ρήμα
«Μαύρισα από τον ήλιο»: ενεργητική φωνή, παθητική διάθεση
«Χρειάζομαι χρόνο»: παθητική φωνή, ενεργητική διάθεση

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιες είναι οι διαθέσεις του ρήματος;

Ενεργητική, όταν το υποκείμενο ενεργεί· παθητική, όταν δέχεται ενέργεια από άλλον· μέση, όταν ενεργεί και η ενέργεια γυρίζει στο ίδιο (π.χ. «ντύνομαι»)· ουδέτερη, όταν απλώς βρίσκεται σε μια κατάσταση.

Είναι το ίδιο η διάθεση με τη φωνή;

Όχι. Η διάθεση αφορά τη σημασία, η φωνή τη μορφή. Το «Μαύρισα από τον ήλιο» έχει ενεργητική φωνή και παθητική διάθεση, ενώ το «Χρειάζομαι χρόνο» παθητική φωνή και ενεργητική διάθεση.

Ποια είναι η διαφορά άμεσου και έμμεσου αντικειμένου;

Τα δίπτωτα ρήματα έχουν δύο αντικείμενα. Άμεσο είναι αυτό που δένεται στενότερα με το ρήμα και έμμεσο το άλλο, προς το οποίο η ενέργεια πηγαίνει έμμεσα. Το έμμεσο μπορεί να γίνει εμπρόθετο: «μου έδωσε» ή «έδωσε σε μένα».

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα