Πώς οι ενδογενείς δυνάμεις υψώνουν βουνά και οι εξωγενείς τα διαβρώνουν, και πώς η Ευρώπη χωρίζεται σε τέσσερις γεωτεκτονικές ενότητες διαφορετικής ηλικίας: Αρχαιοευρώπη, Παλαιοευρώπη, Μεσοευρώπη και Νεοευρώπη.
Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΓΕΩΓΡΑΦΙΑΕΝΟΤΗΤΑ 715 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Οι ενδογενείς δυνάμεις φτιάχνουν τα βουνά· οι εξωγενείς (νερό, πάγος, άνεμος, οργανισμοί) τα διαβρώνουν και αλλάζουν συνεχώς το ανάγλυφο.
Η Ευρώπη σχηματίστηκε κατά τμήματα μέσα σε σχεδόν ενάμισι δισεκατομμύριο χρόνια και χωρίζεται σε ενότητες με δική τους ηλικία.
Αρχαιοευρώπη: σχηματίστηκε στο Προκάμβριο, είναι γεωλογικά ήρεμη και διαβρώθηκε σε πεδιάδα· τα παλαιότερα στρώματά της λέγονται ασπίδες.
Παλαιοευρώπη: από την Καληδόνια Ορογένεση· οι παγετώνες τη διάβρωσαν και δημιούργησαν τα φιόρδ.
Μεσοευρώπη: από την Ερκύνια ή Βαρίσκια Πτύχωση· έχει το Μασίφ Σεντράλ, κοιτάσματα λιθανθράκων και αλατωρυχεία, και χαμηλό ανάγλυφο εκτός από τη Μεσέτα.
Νεοευρώπη: ο νότος, που αναδύθηκε από τη θάλασσα με την Αλπική Πτύχωση και έχει ψηλά, λίγο διαβρωμένα βουνά.
Η Ευρώπη πέρασε πέντε παγετώδεις περιόδους στην Τεταρτογενή περίοδο· το λιώσιμο της τελευταίας δημιούργησε, μεταξύ άλλων, τη Βαλτική και την Αδριατική.
Όροι
ενδογενείς δυνάμεις
δυνάμεις από το εσωτερικό της Γης που δημιουργούν τα βουνά
εξωγενείς δυνάμεις
νερό, πάγος, άνεμος και ζωντανοί οργανισμοί που διαβρώνουν τα βουνά
γεωτεκτονική ενότητα
μεγάλο τμήμα της Ευρώπης με τη δική του γεωλογική ηλικία
Αρχαιοευρώπη
η παλαιότερη ενότητα, του Προκάμβριου, όπως η ρωσική πεδιάδα
Παλαιοευρώπη
η ενότητα της Καληδόνιας Ορογένεσης, π.χ. Βρετανικά Νησιά, βόρεια Σκανδιναβία
Μεσοευρώπη
η ενότητα της Ερκύνιας ή Βαρίσκιας Πτύχωσης, π.χ. Μασίφ Σεντράλ, Ιβηρική
Νεοευρώπη
ο ευρωπαϊκός νότος, που σχηματίστηκε με την Αλπική Πτύχωση
ασπίδες
τα παλαιότερα στρώματα της Αρχαιοευρώπης
φιόρδ
δαντελωτοί κόλποι που άνοιξαν οι παγετώνες στις ακτές
παγετώνες
μάζες πάγου πάχους εκατοντάδων μέτρων που σκέπαζαν μεγάλα τμήματα της Γης στις παγετώδεις φάσεις
Ποιες είναι οι γεωτεκτονικές ενότητες της Ευρώπης;
Η Αρχαιοευρώπη (ρωσική πεδιάδα, πεδινή Σκανδιναβία), η Παλαιοευρώπη (Βρετανικά Νησιά, βόρεια Σκανδιναβία), η Μεσοευρώπη (δυτική και κεντρική Ευρώπη, Ιβηρική) και η Νεοευρώπη (όλος ο ευρωπαϊκός νότος).
Γιατί δεν υπάρχουν μεγάλες πεδιάδες στη νότια Ευρώπη;
Γιατί η Νεοευρώπη σχηματίστηκε με την Αλπική Πτύχωση στην αρχή του Καινοζωικού και τα ψηλά, απότομα βουνά της δεν έχουν διαβρωθεί αρκετά. Οι πεδιάδες της είναι στενές και ακολουθούν την πορεία των ποταμών.
Γιατί η ρωσική πεδιάδα είναι επίπεδη;
Ανήκει στην Αρχαιοευρώπη, όπου για εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια δεν έγιναν τεκτονικά γεγονότα, κι έτσι η διάβρωση τη μετέτρεψε σε πεδιάδα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.