§ 80

Η δοτική προσωπική

Με τη δοτική προσωπική δηλώνουμε για ποιον γίνεται ή υπάρχει κάτι· μπορεί να αφορά ολόκληρη την πρόταση, όχι μόνο το ρήμα. Η ενότητα παρουσιάζει τα οκτώ είδη της, από την κτητική ως τη δοτική του ενεργούντος προσώπου.

Α΄ Γυμνασίου · Συντακτικό Αρχαίας · § 80 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Η δοτική προσωπική, ονόματος ή αντωνυμίας, δείχνει για ποιον υπάρχει ή γίνεται κάτι· αντιστοιχεί στη γενική προσωπική της νέας ελληνικής.
Συνοδεύει απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις, αλλά και προσωπικά ρήματα κάθε σημασίας.
Κτητική: δείχνει τον κάτοχο, με εἰμί, γίγνομαι, ὑπάρχω στη σημασία «έχω». Χαριστική: όποιον ωφελείται. Αντιχαριστική: όποιον βλάπτεται.
Ηθική: όποιον χαίρεται ή λυπάται για κάτι, συνήθως δοτική προσωπικής αντωνυμίας, συχνά με τύπους όπως βουλομένῳ, ἀσμένῳ.
Της συμπάθειας: όποιον συμπάσχει. Του κρίνοντος προσώπου: κατά την κρίση ποιου ισχύει κάτι.
Της αναφοράς: σε σχέση με ποιον ισχύει κάτι, συχνά με ὡς ή με μετοχή που δηλώνει τόπο ή χρόνο.
Του ενεργούντος προσώπου: το ποιητικό αίτιο, με παθητικά ρήματα συντελικών χρόνων και με ρηματικά επίθετα.

Όροι

δοτική προσωπική: για ποιο πρόσωπο υπάρχει ή γίνεται κάτι
δοτική κτητική: ο κάτοχος, με το εἰμί ως «έχω»
δοτική χαριστική: το πρόσωπο που ωφελείται
δοτική αντιχαριστική: το πρόσωπο που βλάπτεται
δοτική ηθική: όποιος χαίρεται ή λυπάται
δοτική της συμπάθειας: το πρόσωπο που συμπάσχει
δοτική του κρίνοντος προσώπου: κατά την κρίση ποιου ισχύει
δοτική της αναφοράς: σε σχέση με ποιον ισχύει κάτι
δοτική του ενεργούντος προσώπου: ποιητικό αίτιο σε δοτική
συντελικοί χρόνοι: με αυτούς έρχεται η δοτική ποιητικού
βουλομένῳ, ἀσμένῳ: συνοδεύουν συχνά τη δοτική ηθική
γενική προσωπική της Ν.Ε.: αντιστοιχεί στη δοτική προσωπική

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Σε τι διαφέρει η δοτική προσωπική από το αντικείμενο σε δοτική;

Το αντικείμενο σε δοτική συνδέεται μόνο με το ρήμα. Η δοτική προσωπική μπορεί να αφορά όλο το νόημα της πρότασης και δείχνει για ποιον ισχύει ή γίνεται κάτι.

Τι είναι η δοτική κτητική;

Δοτική που δείχνει τον κάτοχο, με τα εἰμί, γίγνομαι, ὑπάρχω όταν σημαίνουν «έχω». Αποδίδεται με το ρήμα «έχω» στα νέα ελληνικά.

Πότε η δοτική είναι ποιητικό αίτιο;

Η δοτική του ενεργούντος προσώπου δείχνει ποιος κάνει την ενέργεια. Μπαίνει με παθητικά ρήματα, κυρίως σε συντελικούς χρόνους (παρακείμενο, υπερσυντέλικο, συντελεσμένο μέλλοντα), καθώς και με τα ρηματικά επίθετα σε -τέος ή -τός.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα