Αντικείμενο είναι ο όρος στον οποίο περνά ή στον οποίο αναφέρεται η ενέργεια του υποκειμένου, και μπαίνει σε γενική, δοτική ή αιτιατική. Η ενότητα χωρίζει τα μεταβατικά ρήματα σε μονόπτωτα και δίπτωτα, εξηγεί το άμεσο και το έμμεσο, το εξωτερικό και το εσωτερικό αντικείμενο και δείχνει ποια ρήματα παίρνουν ποια πτώση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Αντικείμενο είναι το πρόσωπο, ζώο ή πράγμα στο οποίο περνά ή αναφέρεται η ενέργεια του υποκειμένου· μπαίνει σε πλάγια πτώση. Μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, μετοχή, αντωνυμία, απαρέμφατο, έναρθρη λέξη, εμπρόθετος ή ονοματική πρόταση, και να παραλείπεται όταν εννοείται.
Τα μεταβατικά ρήματα είναι μονόπτωτα (ένα ή περισσότερα αντικείμενα στην ίδια πτώση) ή δίπτωτα (δύο αντικείμενα σε διαφορετικές πτώσεις, ή δύο αιτιατικές προσώπου και πράγματος).
Στα δίπτωτα το ένα αντικείμενο είναι άμεσο και το άλλο έμμεσο· άμεσο είναι κατά κανόνα η αιτιατική, η γενική απέναντι στη δοτική και το πρόσωπο ανάμεσα σε δύο αιτιατικές.
Με γενική συντάσσονται ρήματα μνήμης, φροντίδας, χωρισμού, αρχής, εξουσίας, συμμετοχής, επιθυμίας, αίσθησης, επιτυχίας και υπεροχής· με δοτική ρήματα φιλίας ή έχθρας, υπακοής, προσέγγισης, ομοιότητας, έριδας, «ταιριάζει» και σύνθετα με ἐν, ἐπί, σύν κ.ά.
Η πιο συνηθισμένη πτώση για το αντικείμενο είναι η αιτιατική. Το αντικείμενο σε αιτιατική είναι εξωτερικό (υπάρχει πριν από την ενέργεια) ή εσωτερικό: του αποτελέσματος (δημιουργείται από την ενέργεια) ή σύστοιχο.
Δίπτωτα με δύο αιτιατικές είναι ρήματα όπως διδάσκω, ἐνδύω, αἰτῶ, ἀποστερῶ· όμως δύο αιτιατικές μπορεί να είναι και αντικείμενο με κατηγορούμενο.
Με αιτιατική και γενική συντάσσονται ρήματα όπως ἀκούω, λαμβάνω, πληρῶ, ἀπαλλάττω, καταγιγνώσκω· με αιτιατική και δοτική ρήματα εξίσωσης, λόγου και παροχής (δίδωμι)· με γενική και δοτική ρήματα παραχώρησης και μετάδοσης.
Η γενική με τα δικανικά τιμῶ, τιμῶμαι λέγεται γενική της ποινής ή του τιμήματος.
Ρήματα μνήμης και λήθης, φροντίδας και αμέλειας, χωρισμού, αρχής και τέλους, εξουσίας, συμμετοχής ή στέρησης, επιθυμίας, αίσθησης, απόπειρας και επιτυχίας, υπεροχής και διαφοράς, και σύνθετα με ἀπό, ἐκ, κατά, πρό, ὑπέρ.
Ποιο αντικείμενο είναι άμεσο και ποιο έμμεσο;
Άμεσο είναι εκείνο στο οποίο περνά άμεσα η ενέργεια, έμμεσο εκείνο στο οποίο περνά έμμεσα. Κατά κανόνα άμεσο είναι η αιτιατική και έμμεσο η γενική ή η δοτική· με γενική και δοτική άμεσο είναι η γενική, και με δύο αιτιατικές άμεσο είναι το πρόσωπο.
Τι είναι το σύστοιχο αντικείμενο;
Το κυρίως εσωτερικό αντικείμενο: δείχνει το περιεχόμενο της ενέργειας, έχει την ίδια ρίζα με το ρήμα ή με συνώνυμό του και συνήθως έχει επιθετικό προσδιορισμό, όπως νικῶ νίκην, πολεμῶ πόλεμον.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.