Πίνακας 18. Τα σχήματα λόγου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Ο πίνακας συγκεντρώνει τα σχήματα λόγου του Τρίτου Μέρους σε τέσσερις ομάδες.
2. Γραμματική συμφωνία: π.χ. ανακόλουθο, έλξη (με τρία είδη), πρόληψη, υπαλλαγή, σύμφυρση και το σχήμα κατά το νοούμενο.
3. Θέση λέξεων: π.χ. υπερβατό, χιαστό, κύκλος, πρωθύστερο, παρήχηση, ασύνδετο και πολυσύνδετο.
4. Σημασία λέξεων: π.χ. μεταφορά, μετωνυμία, συνεκδοχή, αλληγορία, υπερβολή, και η αντίφραση με τα τρία είδη της.
5. Πληρότητα λόγου: βραχυλογία (ζεύγμα, από κοινού, εξ αναλόγου, εξ αντιθέτου) και πλεονασμός (περίφραση, εκ παραλλήλου, «ἓν διὰ δυοῖν»).

Όροι

έλξη

όρος παίρνει τη μορφή ισχυρότερου όρου

υπαλλαγή

ο επιθετικός παίρνει άλλη πτώση

ομοιοτέλευτο

προτάσεις με ομοιοκατάληκτο τέλος

αλληγορία

λες άλλα και εννοείς άλλα

ειρωνεία

λέξεις με αντίθετο νόημα, για εμπαιγμό

μεταφορά

μεταφορά σημασίας λόγω ομοιότητας

μετωνυμία

ο δημιουργός αντί για το έργο κ.ά.

παρομοίωση

σύγκριση με κάτι που έχει την ιδιότητα

κατ' εξοχήν

μία λέξη για το πιο γνωστό του είδους

υπερβολή

λέγεται κάτι πέρα από το αποδεκτό

από κοινού

λέξη που παραλείπεται αυτούσια

εξ αναλόγου

παραλείπεται κάτι, τροποποιημένο

βραχυλογία

παράλειψη λέξεων που εννοούνται

πλεονασμός

περισσότερες λέξεις από όσες χρειάζονται