Οι πτώσεις

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Πτώσεις είναι οι μορφές που παίρνουν ουσιαστικά, επίθετα και αντωνυμίες· στην Αρχαία είναι πέντε, οι ορθές ονομαστική και κλητική και οι πλάγιες γενική, δοτική, αιτιατική.
2. Σε ονομαστική μπαίνουν το υποκείμενο (ρήματος, συνημμένης μετοχής, απαρεμφάτου σε ταυτοπροσωπία), το κατηγορούμενό του, οι ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί του, η συνημμένη μετοχή και η ονομαστική απόλυτη.
3. Σε γενική μπαίνουν αντικείμενα ορισμένων ρημάτων, η γενική κατηγορηματική, η γενική απόλυτη, ετερόπτωτοι και επιρρηματικοί προσδιορισμοί και λέξεις με προθέσεις που παίρνουν γενική.
4. Σε δοτική μπαίνουν αντικείμενα, η δοτική προσωπική (κτητική, του ενεργούντος, του κρίνοντος προσώπου), ετερόπτωτοι και επιρρηματικοί προσδιορισμοί, λέξεις με προθέσεις όπως ἐν, σύν.
5. Σε αιτιατική μπαίνουν το υποκείμενο απαρεμφάτου σε ετεροπροσωπία, αντικείμενα και το κατηγορούμενό τους, η αιτιατική απόλυτη, προσδιορισμοί αναφοράς και χρόνου, λέξεις με μά και νή.
6. Η κλητική είναι η πτώση της προσφώνησης, συνήθως με ὦ.

Όροι

πτώσεις

οι τύποι των ονοματικών μερών του λόγου

ορθές πτώσεις

ονομαστική και κλητική

πλάγιες πτώσεις

γενική, δοτική και αιτιατική

ονομαστική

πτώση του υποκειμένου προσωπικού ρήματος

ταυτοπροσωπία

υποκείμενο απαρεμφάτου σε ονομαστική

ετεροπροσωπία

υποκείμενο απαρεμφάτου σε αιτιατική

γενική απόλυτη

μετοχή και υποκείμενο σε γενική

αιτιατική απόλυτη

απόλυτη μετοχή σε αιτιατική

ονομαστική απόλυτη

απόλυτη μετοχή σε ονομαστική

δοτική κτητική

δοτική προσωπική που δηλώνει κτήση

δοτική του κρίνοντος προσώπου

ποιος κρίνει ή θεωρεί κάτι

μά, νή + αιτιατική

όρκος, ομοτικά μόρια

κλητική

πτώση της προσφώνησης

ὦ

κλητικό επιφώνημα