Οι ειδικές προτάσεις: τι κάνουν, με ποιους συνδέσμους εισάγονται (ὅτι, ὡς), σε ποιες εγκλίσεις εκφέρονται, ποιον συντακτικό ρόλο έχουν και με τι ισοδυναμούν.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ειδικές είναι οι ονοματικές δευτερεύουσες που κάνουν πιο συγκεκριμένο το γενικό νόημα της πρότασης όπου στηρίζονται· παίρνουν άρνηση οὐ.
Εισάγονται με ὅτι (αντικειμενική κρίση) ή ὡς (υποκειμενική κρίση).
Εκφέρονται με οριστική (πραγματικό), δυνητική οριστική (μη πραγματικό ή δυνατό στο παρελθόν), δυνητική ευκτική (δυνατό στο παρόν ή μέλλον) ή ευκτική του πλάγιου λόγου μετά από ιστορικό χρόνο.
Είναι αντικείμενα σε λεκτικά, δεικτικά, γνωστικά και αισθητικά ρήματα.
Είναι υποκείμενα σε απρόσωπα ρήματα ή εκφράσεις με ανάλογη σημασία, και επεξηγήσεις σε όρο της κύριας, συνήθως σε δεικτική αντωνυμία.
Φράσεις όπως εὖ οἶδ' ὅτι ή δῆλον ὅτι, χωρίς ρήμα μετά, λειτουργούν σαν βεβαιωτικά επιρρήματα («βέβαια», «προφανώς»).
Ισοδυναμούν με ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή.
Ποια η διαφορά του ὅτι από το ὡς στις ειδικές προτάσεις;
Το ὅτι εισάγει αντικειμενική κρίση και το ὡς υποκειμενική (συχνά μεταφράζεται «πως δήθεν»). Μερικές φορές όμως η επιλογή είναι απλώς θέμα ύφους.
Με ποια ρήματα συντάσσονται οι ειδικές προτάσεις;
Είναι αντικείμενα σε λεκτικά, δεικτικά, γνωστικά και αισθητικά ρήματα (λέγω, δείκνυμι, οἶδα, αἰσθάνομαι, ἀκούω κ.ά.) και υποκείμενα σε απρόσωπα όπως λέγεται, δῆλόν ἐστι, φανερόν ἐστι.
Με τι μπορεί να αντικατασταθεί μια ειδική πρόταση;
Με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική μετοχή, ανάλογα με το πώς συντάσσεται το ρήμα από το οποίο εξαρτάται.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.