Στην οριστική οι χρόνοι δείχνουν και πότε γίνεται κάτι (χρονική βαθμίδα) και πώς παρουσιάζεται (τρόπος ενέργειας). Η ενότητα χωρίζει τους επτά χρόνους κατά τα δύο αυτά κριτήρια και εξηγεί τη σημασία καθενός.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Κατά τη χρονική βαθμίδα οι χρόνοι είναι παροντικοί (ενεστώτας, εν μέρει παρακείμενος), παρελθοντικοί ή ιστορικοί (παρατατικός, αόριστος, υπερσυντέλικος, εν μέρει παρακείμενος) και μελλοντικοί (μέλλοντας, συντελεσμένος μέλλοντας).
Κατά τον τρόπο ενέργειας είναι εξακολουθητικοί (ενεστώτας, παρατατικός, εν μέρει μέλλοντας), συνοπτικοί (αόριστος, εν μέρει μέλλοντας) και συντελεσμένοι (παρακείμενος, υπερσυντέλικος, συντελεσμένος μέλλοντας).
Παροντικοί και μελλοντικοί λέγονται αρκτικοί, οι παρελθοντικοί παραγόμενοι ή δευτερεύοντες.
Ενεστώτας: συνεχές ή επαναλαμβανόμενο στο παρόν. Παρατατικός: το ίδιο στο παρελθόν. Μέλλοντας: κάτι μελλοντικό, συνοπτικό ή εξακολουθητικό.
Αόριστος: κάτι που έγινε στο παρελθόν, ειπωμένο συνοπτικά όποια κι αν ήταν η διάρκειά του. Παρακείμενος: κάτι ολοκληρωμένο που το αποτέλεσμά του μένει στο παρόν.
Υπερσυντέλικος: ολοκληρωμένο πριν από μια στιγμή του παρελθόντος. Συντελεσμένος μέλλοντας: θα έχει ολοκληρωθεί πριν από μια στιγμή του μέλλοντος.
Μόνο στην οριστική οι χρόνοι κρατούν και τη χρονική βαθμίδα και τον τρόπο ενέργειας· στις άλλες εγκλίσεις, στο απαρέμφατο και στη μετοχή κρατούν μόνο τον τρόπο.
Στην οριστική, αρκτικοί λέγονται όσοι χρόνοι δείχνουν παρόν ή μέλλον. Ιστορικοί, ή παραγόμενοι, είναι οι παρελθοντικοί: παρατατικός, αόριστος, υπερσυντέλικος. Το βιβλίο προσθέτει και άλλες περιπτώσεις, όπως τον γνωμικό αόριστο στους αρκτικούς και τον ιστορικό ενεστώτα στους ιστορικούς.
Γιατί ο παρακείμενος ανήκει και στο παρόν και στο παρελθόν;
Γιατί δείχνει κάτι που ολοκληρώθηκε στο παρελθόν, αλλά το αποτέλεσμά του ισχύει ακόμη στο παρόν. Οι αρχαίοι γραμματικοί τον έλεγαν «τέλειο ενεστώτα».
Ο μέλλοντας είναι συνοπτικός ή εξακολουθητικός;
Συνήθως έχει έναν τύπο και τον τρόπο τον δείχνουν τα συμφραζόμενα. Αν ένα ρήμα έχει δύο τύπους, ο τύπος που φτιάχνεται από το ενεστωτικό θέμα δείχνει διάρκεια και ο τύπος από το θέμα του αορίστου συνοπτικός.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.