Απρόσωπα λέγονται τα ρήματα σε γ΄ ενικό πρόσωπο που δεν έχουν για υποκείμενο πρόσωπο ή πράγμα. Η ενότητα παρουσιάζει τα συνηθισμένα απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις, το υποκείμενό τους και τη δοτική προσωπική που τα συνοδεύει.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Απρόσωπα ή τριτοπρόσωπα είναι τα ρήματα σε γ΄ ενικό που δεν έχουν για υποκείμενο πρόσωπο ή πράγμα. Λίγα είναι μόνο απρόσωπα (χρή, μέλει, ἔξεστι)· τα περισσότερα προέρχονται από προσωπικά ρήματα.
Απρόσωπες εκφράσεις σχηματίζονται με ἐστί και ουσιαστικό ή ουδέτερο επιθέτου ή μετοχής, ή με ἔχει και τροπικό επίρρημα.
Υποκείμενό τους είναι απαρέμφατο ή δευτερεύουσα πρόταση (ειδική, πλάγια ερωτηματική, ενδοιαστική)· αν υπάρχει ονομαστική ως υποκείμενο, η σύνταξη είναι προσωπική.
Κοντά τους μπαίνει συνήθως δοτική προσωπική, που δείχνει ποιον αφορά το ρήμα.
Με ορισμένα απρόσωπα παθητικά η δοτική είναι αντικείμενο· με άλλα (μέλει, μέτεστι, παρεσκεύασται) είναι δοτική του ενεργούντος προσώπου.
Μερικά απρόσωπα δεν έχουν υποκείμενο, γιατί αυτό περιέχεται στην έννοια του ρήματος (πολεμεῖται, δεῖ μοί τινος).
Απαρέμφατο, ή μια δευτερεύουσα πρόταση: συνήθως ειδική, αλλά και πλάγια ερωτηματική ή ενδοιαστική. Αν στην πρόταση υπάρχει ονομαστική σε θέση υποκειμένου, η σύνταξη είναι προσωπική.
Πώς σχηματίζονται οι απρόσωπες εκφράσεις;
Με το ἐστί και αφηρημένο ουσιαστικό ή ουδέτερο επιθέτου ή μετοχής (ἀνάγκη ἐστί, δῆλόν ἐστι, δέον ἐστί), ή με το ἔχει και τροπικό επίρρημα (καλῶς ἔχει, εὖ ἔχει).
Ποια απρόσωπα ρήματα σημαίνουν «πρέπει»;
Το βιβλίο δίνει τα δεῖ και χρή με τη σημασία «πρέπει», και την έκφραση δέον ἐστί. Το ἔξεστι σημαίνει «είναι δυνατόν, επιτρέπεται».
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.