Το υποκείμενο του ρήματος

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Το υποκείμενο, αυτό για το οποίο γίνεται λόγος, μπαίνει πάντα σε ονομαστική.
2. Υποκείμενο μπορεί να είναι ουσιαστικό ή επίθετο που λειτουργεί ως ουσιαστικό, αντωνυμία ή αριθμητικό, με ή χωρίς άρθρο.
3. Μπορεί επίσης να είναι μετοχή, πάντα με άρθρο, απαρέμφατο, εμπρόθετος προσδιορισμός ή επίρρημα με ή χωρίς άρθρο, λέξη ή φράση που ουσιαστικοποιείται με άρθρο, ή ολόκληρη πρόταση.
4. Σε ρήμα α΄ ή β΄ προσώπου το υποκείμενο (ἐγώ, σύ, ἡμεῖς, ὑμεῖς) συνήθως λείπει, γιατί το δείχνει η κατάληξη· γράφεται όταν θέλουμε έμφαση ή αντιδιαστολή.
5. Σε ρήμα γ΄ προσώπου λείπει συχνά το σύστοιχο υποκείμενο, που έχει την ίδια ρίζα με το ρήμα.
6. Με τα λέγουσι και φασί εννοείται υποκείμενο «οἱ ἄνθρωποι»· σε ρήματα φυσικών φαινομένων εννοείται θεός ή Ζεύς· σε άλλες περιπτώσεις το υποκείμενο βγαίνει από τα συμφραζόμενα.

Όροι

υποκείμενο

αυτό για το οποίο μιλά η πρόταση

ονομαστική

η πτώση του υποκειμένου

ουσιαστικοποιημένο επίθετο

επίθετο που λειτουργεί ως ουσιαστικό

μετοχή ως υποκείμενο

παίρνει πάντα άρθρο

ολόκληρη πρόταση

μπορεί κι αυτή να γίνει υποκείμενο

παράλειψη υποκειμένου

σε ρήμα α΄ ή β΄ προσώπου

έμφαση ή αντιδιαστολή

λόγος να γραφτεί το ἐγώ ή σύ

σύστοιχο υποκείμενο

ομόρριζο με το ρήμα, παραλείπεται

λέγουσι, φασί

εννοείται υποκείμενο «οἱ ἄνθρωποι»

θεός ή Ζεύς

υποκείμενο σε ρήματα φυσικών φαινομένων

συμφραζόμενα

από αυτά εννοείται το υποκείμενο