Οι εμπρόθετοι προσδιορισμοί (πρόθεση και όνομα σε πλάγια πτώση): τα είδη των προθέσεων, με ποιες πτώσεις συντάσσεται η καθεμία και ποιες σχέσεις δηλώνει.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Εμπρόθετος προσδιορισμός είναι η πρόθεση μαζί με λέξη σε πλάγια πτώση· εκφράζει σχέσεις όπως αιτία, τρόπο, τόπο, χρόνο, σκοπό, συνοδεία, εξαίρεση.
Όταν η πρόθεση μπαίνει μετά το όνομα έχουμε αναστροφή πρόθεσης, που συχνά ανεβάζει τον τόνο της.
Οι προθέσεις ήταν αρχικά ανεξάρτητα επιρρήματα· άλλες ενώθηκαν με ρήματα σε σύνθετα και άλλες σχημάτισαν εμπρόθετους προσδιορισμούς.
Οι κύριες προθέσεις είναι μονόπτωτες, δίπτωτες ή τρίπτωτες, ανάλογα με το πόσες πλάγιες πτώσεις δέχονται· οι καταχρηστικές μπαίνουν μόνο σε εμπρόθετους.
Για κάθε μία από τις 18 κύριες προθέσεις το βιβλίο δίνει την αρχική σημασία και τις σημασίες της με κάθε πτώση, π.χ. διά με γενική για κίνηση διαμέσου, διά με αιτιατική για αιτία.
Οι καταχρηστικές: ἄνευ και χωρίς (χωρισμός ή προσθήκη), ἄχρι και μέχρι (όριο τόπου ή χρόνου), ἕνεκα (αιτία, σκοπός, αναφορά), πλήν (εξαίρεση), χάριν (σκοπός), ὡς με αιτιατική (προς πρόσωπο, περίπου).
Ειδικές περιπτώσεις: εἰς ή ἐν με γενική (εἰς Ἅιδου) προέρχονται από παράλειψη της λέξης για το σπίτι· κατά με γενική με το ὄμνυμι δηλώνει επίκληση.
Ένα σύνολο λέξεων με πρόθεση και όνομα, μετοχή ή αντωνυμία σε πλάγια πτώση (σπάνια επίρρημα), που δηλώνει μια επιρρηματική σχέση: τόπο, χρόνο, αιτία, σκοπό, τρόπο κ.ά.
Ποια διαφορά έχουν οι κύριες από τις καταχρηστικές προθέσεις;
Οι κύριες μπαίνουν και σε σύνθετες λέξεις (π.χ. περιβάλλω) και σε εμπρόθετους. Οι καταχρηστικές (ἄνευ, ἄχρι, ἕνεκα, μέχρι, πλήν, χάριν, χωρίς, ὡς) χρησιμοποιούνται μόνο σε εμπρόθετους προσδιορισμούς.
Ποιες προθέσεις είναι μονόπτωτες, δίπτωτες και τρίπτωτες;
Μονόπτωτες: με γενική οι ἀντί, ἀπό, ἐκ, πρό· με δοτική οι ἐν και σύν· με αιτιατική η εἰς. Δίπτωτες: ἀνά, διά, κατά, ὑπέρ. Τρίπτωτες: ἐπί, παρά, πρός, ὑπό, καθώς και ἀμφί, μετά, περί.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.