§ 151-153

Β. Οι πλάγιες πτώσεις ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί

Η γενική, η δοτική και η αιτιατική χωρίς πρόθεση ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί: τι σχέση δηλώνει η καθεμία και με ποια ρήματα τη συναντάμε.

Α΄ Γυμνασίου · Συντακτικό Αρχαίας · § 151-153 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Γενική: του χρόνου (μέσα σε ποιο διάστημα, π.χ. νυκτός, θέρους), της αιτίας (με ρήματα ψυχικού πάθους και δικανικά, όπου λέγεται γενική του εγκλήματος), της αξίας ή του ποσού (με ρήματα αγοράς, πώλησης, εκτίμησης).
Επίσης γενική της ποινής (με δικανικά ρήματα που ορίζουν ή προτείνουν ποινή), του τόπου (σπάνια) και του σκοπού (γενική έναρθρου απαρεμφάτου).
Δοτική: της αιτίας (κυρίως με ρήματα ψυχικού πάθους), του τόπου (τοπωνύμια όπως Μαραθῶνι και δοτικοφανή επιρρήματα τόπου), του χρόνου (γιορτές και υποδιαιρέσεις του χρόνου).
Επίσης δοτική της συνοδείας (με ρήματα κίνησης, συχνά για στρατό ή πλοία), της αναφοράς, του οργάνου ή του μέσου, του ποσού ή της διαφοράς (με συγκριτικές λέξεις) και του τρόπου (π.χ. τρόπῳ, βίᾳ, σιγῇ).
Αιτιατική: της αναφοράς (ως προς τι), του χρόνου (διαίρεση ή διάρκεια χρόνου), του τόπου (απόσταση ή έκταση).
Επίσης αιτιατική του τρόπου (δωρεάν, προῖκα, τρόπον τινά), της αιτίας (συχνά ουδέτερο αντωνυμίας, όπως τί = γιατί), του σκοπού (ουδέτερο αντωνυμίας με ρήματα κίνησης) και της ποινής.
Αρκετές από αυτές τις χρήσεις επιβιώνουν στη Νέα Ελληνική.

Όροι

γενική του χρόνου: χρονικό διάστημα που γίνεται κάτι
γενική του εγκλήματος: το αδίκημα για το οποίο δικάζεται κανείς
γενική της αξίας: πόσο κοστίζει ή αξίζει κάτι
γενική της ποινής: η ποινή που προτείνεται ή επιβάλλεται
γενική του σκοπού: γενική έναρθρου απαρεμφάτου
δοτική της αιτίας: αιτία, κυρίως με ρήματα ψυχικού πάθους
δοτική τοπωνυμίων: στάση σε τόπο, π.χ. Σαλαμῖνι
δοτικοφανή επιρρήματα τόπου: π.χ. ταύτῃ, κύκλῳ
δοτική του χρόνου: γιορτές και υποδιαιρέσεις του χρόνου
δοτική της συνοδείας: ποιος ή τι συνοδεύει το υποκείμενο
δοτική της αναφοράς: ως προς τι, με ρήματα υπεροχής
δοτική του οργάνου: υλικό εργαλείο με το οποίο γίνεται κάτι
δοτική του μέσου: αφηρημένο μέσο με το οποίο γίνεται κάτι
δοτική του ποσού: μέτρο ή διαφορά σε σύγκριση
δοτικοφανή επιρρήματα τρόπου: π.χ. βίᾳ, σιγῇ, πεζῇ
αιτιατική της αναφοράς: ως προς τι, κυρίως με ρήματα ομοιότητας
αιτιατική του χρόνου: χρονική διάρκεια ή διαίρεση
αιτιατική του τόπου: απόσταση ή έκταση στον χώρο
αιτιατική του σκοπού: ουδέτερο αντωνυμίας με ρήματα κίνησης
αιτιατική της ποινής: με ρήματα που σημαίνουν «καταδικάζω»

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Τι είναι η γενική του εγκλήματος;

Είναι γενική της αιτίας με ρήματα δικανικής σημασίας (κατηγορώ, δικάζω, καταδικάζω). Φανερώνει το αδίκημα που αποδίδεται σε κάποιον σε μια δίκη.

Ποια διαφορά έχουν η δοτική του οργάνου και η δοτική του μέσου;

Και οι δύο δείχνουν με τι γίνεται κάτι· το όργανο είναι κάτι υλικό (ένα εργαλείο, ένα όπλο), ενώ το μέσο είναι κάτι αφηρημένο.

Πώς μεταφράζουμε τη δοτική και την αιτιατική της αναφοράς;

Με «ως προς» ή «σε». Η δοτική της αναφοράς μπαίνει με ρήματα σύγκρισης, διαφοράς ή υπεροχής, η αιτιατική κυρίως με ρήματα ομοιότητας ή διαφοράς.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα