Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα ρηματικά επίθετα σε -τος φτιάχνονται από θέματα ρημάτων με την κατάληξη -τος και κλίνονται όπως τα επίθετα της β΄ κλίσης.
Μπορούν να σημαίνουν ό,τι μια μετοχή του ρήματος: συνήθως του παθητικού παρακειμένου, αλλά και ενεστώτα ή αορίστου (θνητός, λυτός, γραπτός).
Μπορούν να δηλώνουν αυτόν που μπορεί να πάθει κάτι (ὁρατός, ἀκουστός, διδακτός).
Μπορούν να δηλώνουν αυτόν που αξίζει να πάθει κάτι (ἐπαινετός, θαυμαστός, ζηλωτός).
Στην προσωπική σύνταξη λειτουργούν σαν κοινά επίθετα: κατηγορούμενο, επιθετικός προσδιορισμός, αντικείμενο ή επιρρηματικό κατηγορούμενο.
Στην απρόσωπη σύνταξη (κυρίως από αμετάβατα ρήματα) μπαίνουν στο ουδέτερο ενικού με το ἐστί, συχνά με δοτική του ενεργούντος προσώπου.
Η απρόσωπη σύνταξη συνήθως δεν έχει υποκείμενο· μπορεί όμως να έχει υποκείμενο απαρέμφατο ή δευτερεύουσα πρόταση.
Πολλά τέτοια επίθετα ζουν και στη Νέα Ελληνική (ορατός, βατός, θαυμαστός).
Τρία πράγματα: ό,τι και μια μετοχή του ίδιου ρήματος (π.χ. λυτός, αυτός που έχει λυθεί), αυτό που μπορεί να πάθει κάτι (ὁρατός) ή αυτό που αξίζει να πάθει κάτι (ἐπαινετός).
Πότε η σύνταξη του -τος είναι απρόσωπη;
Όταν το επίθετο είναι στο ουδέτερο, συνήθως ενικού, με το ἐστί, και λειτουργεί ως απρόσωπη έκφραση. Ισοδυναμεί τότε με «δυνατόν ἐστι» ή «ἄξιόν ἐστι» και απαρέμφατο.
Πώς δηλώνεται το πρόσωπο που ενεργεί με τα ρηματικά επίθετα σε -τος;
Με δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου, που λειτουργεί ως ποιητικό αίτιο.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.