Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο· λέει κάτι για το υποκείμενο ή για το αντικείμενο του ρήματος που τη συνοδεύει. Η ενότητα δείχνει πώς μεταφράζεται, ποιες ομάδες ρημάτων τη θέλουν και πώς αλλάζει η σημασία ορισμένων ρημάτων με μετοχή ή με απαρέμφατο.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η κατηγορηματική μετοχή είναι πάντα άναρθρη, υπάρχει σε όλους τους χρόνους, παίρνει άρνηση οὐ και συνδέεται με το υποκείμενο ή το αντικείμενο του ρήματος.
Λειτουργεί ως κατηγορούμενο σε υποκείμενο συνδετικού ρήματος ή ως κατηγορηματικός προσδιορισμός.
Με τα εἰμί, γίγνομαι, ὑπάρχω η μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα παραλείπεται.
Με τα δῆλός εἰμι, διατελῶ, λανθάνω, οἴχομαι, τυγχάνω, φθάνω το ρήμα αποδίδεται με επίρρημα (φανερά, συνεχώς, κρυφά, γρήγορα, τυχαία, πρώτος) και η μετοχή με ρήμα.
Τη θέλουν επίσης ρήματα έναρξης, λήξης, καρτερίας και κόπου, αίσθησης, γνώσης και μνήμης, αγγελίας και δείξης, ψυχικού πάθους, και τα εὖ ποιῶ, ἀδικῶ, νικῶ, ἡττῶμαι.
Με ρήμα ψυχικού πάθους η μετοχή είναι κατηγορηματική όταν η πράξη είναι σύγχρονη, αιτιολογική όταν είναι προτερόχρονη.
Ρήματα όπως αἰσχύνομαι, γιγνώσκω, μανθάνω, οἶδα, ἐπίσταμαι, φαίνομαι αλλάζουν σημασία με μετοχή ή με απαρέμφατο. Τα ἀκούω, αἰσθάνομαι με γενική και μετοχή δηλώνουν άμεση αντίληψη, με αιτιατική και μετοχή έμμεση.
Συνήθως με «ότι», «πως», «που» και οριστική, ή με «να» και υποτακτική. Με ρήματα όπως λανθάνω, τυγχάνω, φθάνω η μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα (κρυφά, τυχαία, πρώτος).
Ποια ρήματα συντάσσονται με κατηγορηματική μετοχή;
Τα εἰμί, γίγνομαι, ὑπάρχω· τα δῆλός εἰμι, διατελῶ, λανθάνω, τυγχάνω, φθάνω· ρήματα αρχής, τέλους και κόπου· αίσθησης, γνώσης και μνήμης· αγγελίας και απόδειξης· ψυχικού πάθους· και τα εὖ ποιῶ, ἀδικῶ, νικῶ, ἡττῶμαι.
Αλλάζει η σημασία ενός ρήματος με μετοχή ή με απαρέμφατο;
Ναι. Το αἰσχύνομαι με μετοχή σημαίνει «ντρέπομαι που», με απαρέμφατο «ντρέπομαι να»· το μανθάνω με μετοχή «μαθαίνω ότι», με απαρέμφατο «μαθαίνω να»· το γιγνώσκω με απαρέμφατο «αποφασίζω να».
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.