Ο Σωκράτης (470/469-399 π.Χ.) έστρεψε τη φιλοσοφία στον άνθρωπο και στην ηθική. Δεν έγραψε τίποτα· τη διδασκαλία του τη γνωρίζουμε από τον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα.
Α΄ Γυμνασίου · Ιστορία Αρχαίας Γραμματείας · Ενοτητα 1 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ο Σωκράτης γεννήθηκε στην Αλωπεκή, γιος ανδριαντοποιού και μαίας. Δεν έγραψε έργα, γιατί προτιμούσε τον διάλογο.
Αφοσιωμένος στους νόμους της Αθήνας, έκανε όμως κριτική: διαφώνησε με την κλήρωση των αρχόντων, με την καταδίκη των στρατηγών των Αργινουσών και με τους Τριάκοντα.
Κατηγορήθηκε για ασέβεια και διαφθορά των νέων, καταδικάστηκε σε θάνατο και ήπιε το κώνειο.
Στο κέντρο της φιλοσοφίας του είναι ο άνθρωπος: ξεκινά από το «γνῶθι σαυτόν» και ζητά τη γνώση της αρετής, γιατί κανείς δεν κάνει το κακό με τη θέλησή του.
Με τη διαλεκτική μέθοδο, την ειρωνεία και τη μαιευτική έψαχνε τον ορισμό των ηθικών εννοιών· εισηγήθηκε την επαγωγική μέθοδο.
Οι μαθητές του ίδρυσαν σωκρατικές σχολές: Μεγαρική, Ηλειακή, Κυρηναϊκή και Κυνική, με γνωστότερο κυνικό τον Διογένη.
Πρόσωπα
Σωκράτης
Αθηναίος φιλόσοφος που δεν άφησε γραπτά
Φαιναρέτη
η μητέρα του, μαία, από όπου η «μαιευτική»
Μέλητος, Άνυτος, Λύκων
οι κατήγοροι του Σωκράτη
Αρίστιππος
ιδρυτής της Κυρηναϊκής σχολής
Αντισθένης
ιδρυτής της Κυνικής σχολής
Διογένης
κυνικός φιλόσοφος που ζούσε σε πιθάρι
Όροι
γνῶθι σαυτόν
γνώρισε πρώτα τον εαυτό σου
οὐδεὶς ἑκὼν κακός
κανείς δεν κάνει το κακό εκούσια
δαιμόνιο
η εσωτερική φωνή που τον προειδοποιούσε
ἐπαΐοντες
οι ειδικοί, που η γνώμη τους μετρά
ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα
η ομολογία άγνοιας του Σωκράτη
σωκρατική ειρωνεία
προσποιητή άγνοια για να αρχίσει διάλογος
μαιευτική
ερωτήσεις που φανερώνουν την άγνοια
επαγωγική μέθοδος
από τα επιμέρους στο γενικό
κώνειο
το δηλητήριο που ήπιε ο Σωκράτης
Κυνική σχολή
απελευθέρωση από τις ανάγκες
Κυρηναϊκή σχολή
η ηδονή ως ύψιστος σκοπός
Χρονολογίες
470 π.Χ.
Γέννηση του Σωκράτη
455 π.Χ.
Γέννηση του Αντισθένη, ιδρυτή της Κυνικής Σχολής
406 π.Χ.
Η ναυμαχία των Αργινουσών και η δίκη των στρατηγών
400 π.Χ.
Γέννηση του Διογένη από τη Σινώπη
399 π.Χ.
Θάνατος του Σωκράτη
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Γιατί καταδικάστηκε σε θάνατο ο Σωκράτης;
Οι κατήγοροί του, ο Μέλητος, ο Άνυτος και ο Λύκων, τον κατηγόρησαν ότι δεν αναγνώριζε τους θεούς της πόλης και ότι διέφθειρε τους νέους. Η Ηλιαία τον βρήκε ένοχο και τον καταδίκασε σε θάνατο· ήπιε το κώνειο με γαλήνη.
Τι είναι η μαιευτική μέθοδος του Σωκράτη;
Με συνεχείς ερωτήσεις έφερνε τον συνομιλητή σε αδιέξοδο, ώσπου εκείνος να καταλάβει ότι δεν ήξερε όσα νόμιζε. Πήρε το όνομα από τη μητέρα του, τη μαία Φαιναρέτη, και μαζί με την προσποιητή άγνοια λέγεται σωκρατική ειρωνεία.
Σε τι διαφέρει ο Σωκράτης από τους σοφιστές;
Και οι δύο στράφηκαν στον άνθρωπο, όμως ο Σωκράτης δεν δίδασκε ρητορική, δεν έπαιρνε αμοιβή, δεν ταξίδευε και δεν είχε σχολή. Συζητούσε με τους νέους στην Αγορά και στα γυμναστήρια και αντέταξε στη σχετικότητα των σοφιστών τις ηθικές αξίες.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.