Οι μεγάλοι φιλόσοφοι: Σωκράτης

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Ο Σωκράτης γεννήθηκε στην Αλωπεκή, γιος ανδριαντοποιού και μαίας. Δεν έγραψε έργα, γιατί προτιμούσε τον διάλογο.
2. Αφοσιωμένος στους νόμους της Αθήνας, έκανε όμως κριτική: διαφώνησε με την κλήρωση των αρχόντων, με την καταδίκη των στρατηγών των Αργινουσών και με τους Τριάκοντα.
3. Κατηγορήθηκε για ασέβεια και διαφθορά των νέων, καταδικάστηκε σε θάνατο και ήπιε το κώνειο.
4. Στο κέντρο της φιλοσοφίας του είναι ο άνθρωπος: ξεκινά από το «γνῶθι σαυτόν» και ζητά τη γνώση της αρετής, γιατί κανείς δεν κάνει το κακό με τη θέλησή του.
5. Με τη διαλεκτική μέθοδο, την ειρωνεία και τη μαιευτική έψαχνε τον ορισμό των ηθικών εννοιών· εισηγήθηκε την επαγωγική μέθοδο.
6. Οι μαθητές του ίδρυσαν σωκρατικές σχολές: Μεγαρική, Ηλειακή, Κυρηναϊκή και Κυνική, με γνωστότερο κυνικό τον Διογένη.

Πρόσωπα

Σωκράτης

Αθηναίος φιλόσοφος που δεν άφησε γραπτά

Φαιναρέτη

η μητέρα του, μαία, από όπου η «μαιευτική»

Μέλητος, Άνυτος, Λύκων

οι κατήγοροι του Σωκράτη

Αρίστιππος

ιδρυτής της Κυρηναϊκής σχολής

Αντισθένης

ιδρυτής της Κυνικής σχολής

Διογένης

κυνικός φιλόσοφος που ζούσε σε πιθάρι

Όροι

γνῶθι σαυτόν

γνώρισε πρώτα τον εαυτό σου

οὐδεὶς ἑκὼν κακός

κανείς δεν κάνει το κακό εκούσια

δαιμόνιο

η εσωτερική φωνή που τον προειδοποιούσε

ἐπαΐοντες

οι ειδικοί, που η γνώμη τους μετρά

ἓν οἶδα ὅτι οὐδὲν οἶδα

η ομολογία άγνοιας του Σωκράτη

σωκρατική ειρωνεία

προσποιητή άγνοια για να αρχίσει διάλογος

μαιευτική

ερωτήσεις που φανερώνουν την άγνοια

επαγωγική μέθοδος

από τα επιμέρους στο γενικό

κώνειο

το δηλητήριο που ήπιε ο Σωκράτης

Κυνική σχολή

απελευθέρωση από τις ανάγκες

Κυρηναϊκή σχολή

η ηδονή ως ύψιστος σκοπός