Κεφ. 3.2

Το Ουσιαστικό και η Ονοματική Φράση

Η ενότητα εξηγεί τι είναι η ονοματική φράση και πώς το ουσιαστικό συνδυάζεται με άρθρο, με άλλο ουσιαστικό και με επίθετο: παράθεση, επεξήγηση, γενικές και αιτιατικές προσδιορισμού, επιθετικοί και κατηγορηματικοί προσδιορισμοί, σύγκριση.

Α΄ Γυμνασίου · Γραμματική · Κεφ. 3.2 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

Η ονοματική φράση είναι λεκτικό σύνολο με πυρήνα ένα ουσιαστικό ή λέξη σε θέση ουσιαστικού, μόνο του ή με άλλα μέρη του λόγου.
Το άρθρο συμφωνεί με το ουσιαστικό και μπαίνει πάντα πριν από αυτό· μπροστά σε άλλη λέξη ή πρόταση την ουσιαστικοποιεί.
Δύο ουσιαστικά σχηματίζουν ονοματικό προσδιορισμό: ομοιόπτωτο (παράθεση, επεξήγηση) ή ετερόπτωτο (σε γενική ή σε αιτιατική).
Η παράθεση έχει στενότερη έννοια από το ουσιαστικό που προσδιορίζει, η επεξήγηση ευρύτερη· η προεξαγγελτική παράθεση προηγείται της πρότασης.
Η γενική προσδιορισμού δηλώνει κτήση, ιδιότητα, περιεχόμενο, μέρος, υποκείμενο, αντικείμενο, αιτία, σκοπό, καταγωγή, δημιουργό, τόπο, χρόνο· η αιτιατική αναφορά και ποσό.
Το επίθετο γίνεται επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) ή κατηγορηματικός (παροδική)· μπαίνει κανονικά πριν από το ουσιαστικό, αλλά μετά για έμφαση.
Το ουσιαστικό συμπληρώνει και επίθετα, σε γενική (αξίας, αιτίας, συγκριτική) ή, σε οικείο ύφος, με πρόθεση και αιτιατική.
Η σύγκριση έχει δύο όρους και εκφράζεται με γενική ή με τις προθέσεις από και παρά.

Όροι

ονοματική φράση: λεκτικό σύνολο με πυρήνα ουσιαστικό
ουσιαστικοποίηση: το άρθρο κάνει μια λέξη ουσιαστικό
ομοιόπτωτος προσδιορισμός: στην ίδια πτώση με το ουσιαστικό
ετερόπτωτος προσδιορισμός: σε άλλη πτώση από το ουσιαστικό
παράθεση: ξεχωρίζει το ουσιαστικό από τα όμοια
επεξήγηση: κάνει πιο συγκεκριμένη μια γενική έννοια
προεξαγγελτική παράθεση: παράθεση που προηγείται της πρότασης
γενική κτητική: σχέση κτήσης
γενική διαιρετική: το σύνολο από το οποίο είναι το μέρος
γενική υποκειμενική: σχέση υποκειμένου
γενική αντικειμενική: σχέση αντικειμένου
γενική περιεχομένου: δηλώνει τι περιέχει το ουσιαστικό
γενική δημιουργού: ποιος έφτιαξε ένα έργο
αιτιατική του ποσού: σχέση ποσότητας
αιτιατική της αναφοράς: σχέση αναφοράς
επιθετικός προσδιορισμός: μόνιμη ιδιότητα του ουσιαστικού
κατηγορηματικός προσδιορισμός: παροδική ιδιότητα του ουσιαστικού
β΄ όρος σύγκρισης: αυτό με το οποίο συγκρίνουμε

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια είναι η διαφορά παράθεσης και επεξήγησης;

Και οι δύο είναι ουσιαστικά στην ίδια πτώση με αυτό που προσδιορίζουν. Η παράθεση δίνει ένα χαρακτηριστικό που ξεχωρίζει το ουσιαστικό από άλλα όμοια· η επεξήγηση κάνει πιο συγκεκριμένη μια γενική και αόριστη έννοια και μπορεί να μπει πριν από αυτήν το «δηλαδή».

Ποια είναι η διαφορά επιθετικού και κατηγορηματικού προσδιορισμού;

Ο επιθετικός δίνει στο ουσιαστικό μόνιμη ιδιότητα και δένεται στενά μαζί του. Ο κατηγορηματικός δίνει παροδική ιδιότητα· συχνά είναι επίθετα όπως όλος, ολόκληρος, μισός, μόνος.

Ποιες σχέσεις δηλώνει η γενική ως προσδιορισμός;

Οι συχνότερες είναι κτήση, ιδιότητα, περιεχόμενο, διαιρετική (μέρος ενός συνόλου), υποκειμενική, αντικειμενική, αιτία, σκοπός, καταγωγή, δημιουργός, τόπος και χρόνος.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα