Η ενότητα εξετάζει το ρήμα από τη μεριά της Σύνταξης: τις διαθέσεις, τη σημασία κάθε χρόνου, τις εγκλίσεις και τις τροπικότητες, το ποιόν ενέργειας, το πρόσωπο, και τα αντικείμενα που συμπληρώνουν τη ρηματική φράση.
Α΄ Γυμνασίου · Γραμματική · Κεφ. 3.3 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Το ρήμα είναι το κεντρικό στοιχείο της πρότασης· η ρηματική φράση είναι το ρήμα μαζί με αντικείμενο, κατηγορούμενο ή επιρρηματικά στοιχεία.
Οι φωνές ανήκουν στη Μορφολογία, οι διαθέσεις στη Σύνταξη: ενεργητική (μεταβατικά, αμετάβατα), παθητική με ποιητικό αίτιο, μέση (αυτοπαθή, αλληλοπαθή) και ουδέτερη.
Η παθητική διάθεση δίνει έμφαση στο αποτέλεσμα, η ενεργητική στην ενέργεια και στον δράστη· η παθητική είναι συχνή στον γραπτό και στον ειδησεογραφικό λόγο.
Κάθε χρόνος έχει βασική σημασία και ειδικές χρήσεις: γνωμικός και ιστορικός ενεστώτας, γνωμικός αόριστος, παρατατικός και υπερσυντέλικος με θα για κάτι που δεν έγινε.
Η οριστική δηλώνει το πραγματικό, η υποτακτική το ζητούμενο και ενδεχόμενο, η προστακτική την προσταγή· οι μετοχές είναι συνημμένες ή επιθετικές.
Οι τροπικότητες δείχνουν τη στάση του ομιλητή: επιστημική (υπόθεση, δυνατότητα, πιθανότητα, βεβαιότητα) και δεοντική (επιθυμία, ευχή, πρόθεση, υποχρέωση).
Ποιόν ενέργειας: μη συνοπτικό, συνοπτικό ή συντελεσμένο· το πρόσωπο και ο αριθμός μπορεί να αλλάζουν για ευγένεια, αοριστία ή συναισθηματική συμμετοχή.
Τα μεταβατικά ρήματα παίρνουν αντικείμενο: τα μονόπτωτα ένα, τα δίπτωτα δύο (άμεσο, έμμεσο)· υπάρχει και σύστοιχο και εμπρόθετο αντικείμενο.
Ποια είναι η διαφορά μεταβατικών και αμετάβατων ρημάτων;
Στα μεταβατικά η ενέργεια του υποκειμένου περνά σε κάποιον ή σε κάτι, που είναι το αντικείμενο. Στα αμετάβατα η ενέργεια δεν μεταβιβάζεται πουθενά. Μερικά ρήματα χρησιμοποιούνται και με τους δύο τρόπους.
Τι είναι ο ιστορικός ενεστώτας;
Είναι ο ενεστώτας που χρησιμοποιούμε όταν αφηγούμαστε κάτι του παρελθόντος, για να δώσουμε ζωντάνια στην περιγραφή. Ο γνωμικός ενεστώτας, αντίθετα, μπαίνει σε παροιμίες και γνωμικά που ισχύουν πάντα.
Ποια είναι η διαφορά άμεσου και έμμεσου αντικειμένου;
Τα δίπτωτα ρήματα έχουν δύο αντικείμενα. Άμεσο είναι εκείνο στο οποίο περνά άμεσα η ενέργεια, έμμεσο εκείνο στο οποίο περνά έμμεσα· όταν και τα δύο είναι σε αιτιατική, άμεσο είναι συνήθως όποιο δηλώνει πρόσωπο.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.