Η πρώτη ενότητα της Σύνταξης ορίζει το κείμενο, την περίοδο, την ημιπερίοδο και την πρόταση, παρουσιάζει τους κύριους όρους (υποκείμενο, ρήμα, κατηγορούμενο), τη συμφωνία και τη σειρά τους, και τα είδη των προτάσεων.
Α΄ Γυμνασίου · Γραμματική · Κεφ. 3.1 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Κείμενο είναι ένα σύνολο λέξεων με νοηματική αυτοτέλεια και συνοχή, προφορικό ή γραπτό· περίοδος είναι σύνολο λέξεων με πλήρες νόημα, ανάμεσα σε τελείες.
Η πρόταση έχει απαραίτητα υποκείμενο και κατηγόρημα, που μπορεί όμως να εννοούνται· οι όροι της συνδέονται με συνταγματικές και παραδειγματικές σχέσεις.
Το υποκείμενο είναι συνήθως ουσιαστικό, αντωνυμία ή ουσιαστικοποιημένο επίθετο σε ονομαστική, αλλά μπορεί να είναι και πρόταση.
Το κατηγόρημα είναι ένα κατηγορηματικό ρήμα ή ένα συνδετικό ρήμα μαζί με κατηγορούμενο· όταν το κατηγορούμενο δηλώνει επιρρηματική σχέση λέγεται επιρρηματικό.
Συμφωνία: το ρήμα συμφωνεί με το υποκείμενο σε αριθμό και πρόσωπο, και το επίθετο κατηγορούμενο σε γένος, αριθμό και πτώση, με εξαιρέσεις για περιληπτικά και πολλά υποκείμενα.
Με υποκείμενα διαφορετικών προσώπων ή γενών επικρατεί το α΄ πρόσωπο και το αρσενικό γένος· για άψυχα πράγματα το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο.
Η σειρά των κύριων όρων είναι ελεύθερη και εξαρτάται από το τι θέλουμε να προβάλουμε.
Οι προτάσεις χωρίζονται κατά το περιεχόμενο, την ποιότητα (καταφατικές, αρνητικές), τη σχέση με άλλες (κύριες, δευτερεύουσες) και τη δομή (απλές, σύνθετες, επαυξημένες, ελλειπτικές).
Το υποκείμενο και το κατηγόρημα (ρήμα). Όταν το ρήμα είναι συνδετικό, όπως το είμαι ή το γίνομαι, το κατηγόρημα συμπληρώνεται με κατηγορούμενο, δηλαδή ένα ουσιαστικό ή επίθετο.
Πώς βρίσκω το υποκείμενο;
Ρωτάμε «ποιος;» (ποια, ποιο) κάνει ή παθαίνει αυτό που λέει το ρήμα. Συνήθως είναι σε ονομαστική και πολλές φορές εννοείται, ιδίως όταν είναι προσωπική αντωνυμία· τα απρόσωπα ρήματα δεν έχουν υποκείμενο.
Ποια είναι η διαφορά περιόδου και ημιπεριόδου;
Η περίοδος έχει πλήρες νόημα και κλείνει με τελεία. Η ημιπερίοδος έχει νόημα όχι ολοκληρωμένο, κλείνει με άνω τελεία και στον σημερινό γραπτό λόγο σπανίζει.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.