Το κεφάλαιο παρουσιάζει δύο ακόμη τρόπους με τους οποίους γεννήθηκαν λέξεις εκτός από την παραγωγή και τη σύνθεση: την ονοματοποιία, δηλαδή τη μίμηση ήχων, και την αλλαγή του γραμματικού είδους μιας λέξης (§ 438-441).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Εκτός από παραγωγή και σύνθεση, λέξεις σχηματίστηκαν με ονοματοποιία και με αλλαγή του γραμματικού είδους.
Ονοματοποιία είναι η δημιουργία λέξης από μίμηση ήχου· η λέξη λέγεται ονοματοποιημένη ή πεποιημένη και μπορεί να δώσει παράγωγα.
Οι ονοματοποιημένες λέξεις μιμούνται φυσικούς ήχους, θορύβους αντικειμένων, φωνές και επιφωνήματα ανθρώπων και φωνές ζώων.
Στην αλλαγή γραμματικού είδους μια λέξη περνά σε άλλο μέρος του λόγου, όπως το επίθετο τριήρης που έγινε ουσιαστικό.
Έτσι κοινά ουσιαστικά, επίθετα και μετοχές δίνουν κύρια ονόματα (Εὐθύφρων, Λύσων) και τοπωνύμια από κοινές λέξεις (Μαραθών).
Επίθετα και μετοχές με άρθρο γίνονται ουσιαστικά (ὁ λέγων, ἡ ἐπιοῦσα), και επιθετικές μετοχές χρησιμοποιούνται σαν επίθετα.
Ο σχηματισμός λέξεων με μίμηση ήχων, π.χ. το δοῦπος από τον υπόκωφο ήχο δουπ-. Από τέτοιες λέξεις παράγονται μετά και άλλες, όπως δουπέω.
Από ποιους ήχους φτιάχτηκαν ονοματοποιημένες λέξεις;
Από φυσικούς ήχους (βόμβος, παφλάζω), από κρότους αντικειμένων (κτύπος, τρίζω), από φωνές και επιφωνήματα του ανθρώπου (οἰμώζω, ἀλαλάζω) και από φωνές ζώων (βληχάομαι, κρώζω, κοκκύζω).
Πώς η λέξη τριήρης έγινε ουσιαστικό;
Αρχικά ήταν επίθετο δίπλα στο ναῦς (πλοίο με τρεις σειρές κουπιά)· όταν παραλείφθηκε το ναῦς, το τριήρης πήρε θέση ουσιαστικού. Αυτό λέγεται αλλαγή του γραμματικού είδους ή καταχρηστική παραγωγή.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.