Το τελευταίο κεφάλαιο του Ετυμολογικού εξηγεί τη διαφορά κυριολεξίας και μεταφοράς, με παραδείγματα μεταφορικής χρήσης σε ουσιαστικά, επίθετα, ρήματα, επιρρήματα και προθέσεις, και τα δύο είδη αλλαγής σημασίας: το πλάτεμα και το στένεμα (§ 442-444).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι λέξεις έχουν μια αρχική σημασία, αλλά συχνά αυτή μεταφέρεται σε άλλες έννοιες.
Η χρήση στην κύρια σημασία είναι κυριολεξία· η χρήση σε παραλλαγμένη σημασία είναι μεταφορά.
Η μεταφορά δίνει στον λόγο εκφραστικότητα και ζωηρότητα και είναι συχνή στην αρχαία.
Μεταφορικά χρησιμοποιούνται ουσιαστικά (ποιμήν για τον άρχοντα, χειμών για τη συμφορά), επίθετα (ὑγίεια χρυσῆ), ρήματα (δάκνω για το λυπώ), επιρρήματα και προθέσεις (ἀμφί, περί για το περίπου).
Το πλάτεμα της σημασίας επεκτείνει τη λέξη σε άλλες έννοιες λόγω ομοιότητας (κυβερνήτης, ἀγκών).
Το στένεμα της σημασίας περιορίζει τη λέξη σε ένα από τα όμοια πράγματα (ἄστυ για την Αθήνα, ἰσθμός για της Κορίνθου).
Κυριολεξία είναι η χρήση μιας λέξης στην αρχική, κύρια σημασία της. Μεταφορά είναι η χρήση της σε παραλλαγμένη σημασία, π.χ. βλαστός για το νέο κλαδί (κυριολεξία) και για το παιδί (μεταφορά).
Τι είναι το πλάτεμα της σημασίας;
Όταν μια λέξη, από την αρχική έννοια, επεκτείνεται σε άλλες λόγω ομοιότητας, όπως το κυβερνήτης, που από τον κυβερνήτη του πλοίου πέρασε σε αυτόν που διοικεί την πόλη.
Τι είναι το στένεμα της σημασίας;
Όταν μια λέξη που έλεγε κάτι γενικό περιορίζεται σε ένα συγκεκριμένο, όπως το ἄστυ, που για τους Αττικούς σήμαινε ειδικά την Αθήνα, και ο ἰσθμός, που σήμαινε τον Ισθμό της Κορίνθου.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.