Σύνθεση των λέξεων

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Στη σύνθεση βάση είναι το θέμα κάθε συνθετικού· τα δευτερόκλιτα ουσιαστικά μένουν συνήθως αμετάβλητα ως πρώτο συνθετικό (λογογράφος).
2. Πολλά πρωτόκλιτα και τριτόκλιτα ουσιαστικά λήγουν σε -ο από αναλογία (ὑλοτόμος)· τα επίθετα μπαίνουν με το θέμα του αρσενικού (ἀκρόπολις).
3. Ρήματα ως πρώτο συνθετικό δίνουν ρηματικό ή χρονικό θέμα· τα σε -έω χάνουν το ε πριν από φωνήεν και παίρνουν ο πριν από σύμφωνο (φιλόσοφος).
4. Επιρρήματα και κύριες προθέσεις μένουν αμετάβλητα ή παθαίνουν κανονικά φθογγικά πάθη· τα αχώριστα μόρια (ἀ-, νη-, ἀρι-, ἐρι-, ζα-, δυσ-) υπάρχουν μόνο σε σύνθεση.
5. Το δεύτερο συνθετικό μπορεί να είναι ουσιαστικό, επίθετο, ρήμα ή άκλιτο και, ανάλογα με το τι λέξη είναι η σύνθετη, μένει ίδιο ή αλλάζει.
6. Νόθα σύνθετα έχουν ως πρώτο μέρος πτώση και όχι θέμα· παρασύνθετα είναι παράγωγα σύνθετων λέξεων.
7. Στα σύνθετα ο τόνος ανεβαίνει κανονικά ως την τελευταία συλλαβή του πρώτου συνθετικού.
8. Κατά τη σημασία τα σύνθετα είναι προσδιοριστικά, αντικειμενικά (μισάνθρωπος), κτητικά (κακοδαίμων) και συνδετικά ή παρατακτικά (γλυκύπικρος).

Όροι

α΄ συνθετικό

η πρώτη λέξη του συνθέτου

β΄ συνθετικό

η δεύτερη λέξη του συνθέτου

στερητικό ἀ-

στέρηση ή άρνηση, π.χ. ἄγνωστος

ἀν-

στερητικό ἀ- πριν από φωνήεν

επιτατικό ἀ-

επιτείνει, π.χ. ἀτενής

αθροιστικό ἀ-

σημαίνει «μαζί», π.χ. ἅπας

στερητικό νη-

σπανιότερο στερητικό, π.χ. νηνεμία

ἀρι-, ἐρι-, ζα-

επιτατικά μόρια, π.χ. ζάπλουτος

αχώριστα μόρια

υπάρχουν μόνο μέσα σε σύνθετα

νόθα σύνθετα

α΄ συνθετικό ολόκληρη πτώση

παρασύνθετα

παράγονται από σύνθετες λέξεις

προσδιοριστικά σύνθετα

το α΄ μέρος προσδιορίζει το β΄

αντικειμενικά σύνθετα

το ένα μέρος αντικείμενο του άλλου

κτητικά σύνθετα

αναλύονται με το ἔχων

συνδετικά σύνθετα

μέρη ενωμένα νοητά με το καί

μισάνθρωπος

αυτός που μισεί τους ανθρώπους