Το μεγάλο κεφάλαιο εξηγεί πώς παράγονται στα αρχαία ουσιαστικά, επίθετα, ρήματα και επιρρήματα με παραγωγικές καταλήξεις, και τι σημαίνει κάθε κατάληξη: πρόσωπο, ενέργεια, αποτέλεσμα, όργανο, τόπος, ιδιότητα, υποκοριστικό, εθνικό, ρηματικό επίθετο και άλλα (§ 379-408).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Στην παραγωγή μια παραγωγική κατάληξη προστίθεται στο θέμα της πρωτότυπης λέξης.
Ουσιαστικά από ρήματα δείχνουν το πρόσωπο (-εύς, -της, -τήρ, -τωρ), την ενέργεια ή κατάσταση (-σις, -ή, -ία, -μός), το αποτέλεσμα (-μα), το όργανο (-τρον) ή τον τόπο (-τήριον).
Ουσιαστικά από επίθετα είναι αφηρημένα και δείχνουν ιδιότητα: -ία, -εια, -οια, -ος, -σύνη, -της.
Ουσιαστικά από ουσιαστικά είναι υποκοριστικά (-ιον, -άριον, -ίδιον), μεγεθυντικά, τοπικά, περιεκτικά, πατρωνυμικά (-δης), γονεωνυμικά (-ιδεύς), εθνικά και παρώνυμα.
Ρηματικά επίθετα λέμε όσα έχουν -τος ή -τέος, τρικατάληκτα· άλλα επίθετα από ρήματα έχουν -άς, -ής, -ός και σημαίνουν ό,τι μια μετοχή.
Επίθετα από ονόματα σε -ιος, -αιος, -ειος δείχνουν ότι κάτι ανήκει ή σχετίζεται με το πρωτότυπο· άλλα δείχνουν ύλη, πλησμονή ή ικανότητα.
Ρήματα από ονόματα σημαίνουν ότι το υποκείμενο είναι, γίνεται, έχει ή κάνει κάτι (τολμῶ, δηλῶ, βασιλεύω)· από ρήματα είναι εναρκτικά, εφετικά ή θαμιστικά· άλλα βγαίνουν από επιρρήματα και επιφωνήματα (οἰμώζω).
Επιρρήματα βγαίνουν από όλα τα κλιτά μέρη του λόγου: τοπικά, τροπικά σε -ως (δικαίως), ποσοτικά και χρονικά σε -τε (ἄλλοτε).
Δείχνουν αυτόν που πρέπει να πάθει ό,τι λέει το ρήμα, π.χ. λυτέος, αυτός που πρέπει να λυθεί. Τα σε -τος έχουν συνήθως τη σημασία της μετοχής του παθητικού παρακειμένου ή δείχνουν κάτι που μπορεί ή αξίζει να πάθει κάτι.
Με ποιες καταλήξεις φτιάχνονται ουσιαστικά για ενέργεια ή κατάσταση;
Κυρίως με -σις (λύσις, ποίησις), -σία (θυσία), -ή (γραφή), -ία και -εία (βασιλεία), -μός (σεισμός) και -ος (τρόπος).
Τι είναι τα εναρκτικά και τα εφετικά ρήματα;
Τα εναρκτικά, σε -σκω, δείχνουν ότι αρχίζει κάτι (γηράσκω, αρχίζω να γερνώ). Τα εφετικά, σε -ιάω ή -είω, δείχνουν ότι κάποιος επιθυμεί πολύ κάτι (πολεμησείω, θέλω να πολεμήσω).
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.