Το κεφάλαιο ανοίγει το Ετυμολογικό μέρος: εξηγεί ότι οι λέξεις σχηματίζονται με παραγωγή ή σύνθεση από θέματα άλλων λέξεων και ορίζει τους βασικούς όρους, όπως πρωτότυπη, παράγωγη, ρίζα, ριζική, σύνθετη και παρασύνθετη λέξη (§ 372-378).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Οι περισσότερες λέξεις προέκυψαν από άλλες λέξεις, είτε με παραγωγή είτε με σύνθεση· αυτό το εξετάζει το ετυμολογικό μέρος της γραμματικής.
Στην παραγωγή και στη σύνθεση χρησιμοποιούνται συνήθως θέματα λέξεων, όχι ολόκληρες λέξεις.
Η λέξη από την οποία παράγεται νέα λέξη είναι η πρωτότυπη· η νέα είναι η παράγωγη.
Ρίζα είναι το αρχικό θέμα μιας οικογένειας λέξεων· ριζική λέξη είναι όποια σχηματίζεται απευθείας από ρίζα και κατάληξη.
Σύνθετη είναι η λέξη από δύο θέματα· όποια δεν είναι σύνθετη είναι απλή. Οι δύο λέξεις που ενώνονται είναι το πρώτο και το δεύτερο συνθετικό.
Παρασύνθετες λέγονται οι παράγωγες λέξεις που προέρχονται από σύνθετες.
Το αρχικό θέμα από το οποίο βγαίνει μια σειρά παράγωγων λέξεων με διάφορους μετασχηματισμούς, π.χ. η ρίζα γραφ- δίνει γράφω, γραφεύς, γραμμή, γράμμα.
Ποια διαφορά έχει η σύνθετη από την παρασύνθετη λέξη;
Η σύνθετη φτιάχνεται από την ένωση των θεμάτων δύο λέξεων (φιλῶ και τιμή δίνουν φιλότιμος). Η παρασύνθετη παράγεται από μια σύνθετη λέξη, όπως το φιλοσοφῶ από το φιλόσοφος.
Τι λέγεται ετυμολογικό μέρος της γραμματικής;
Το μέρος που εξετάζει με ποιους τρόπους σχηματίζονται οι λέξεις.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.