απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Κεφ. 31

Άκλιτα μέρη του λόγου

Το κεφάλαιο παρουσιάζει τα άκλιτα της αρχαίας: τα επιρρήματα και τα συσχετικά επιρρήματα, τις κύριες και καταχρηστικές προθέσεις, τα είδη των συνδέσμων, τα επιφωνήματα, τα μόρια και τις άκλιτες λέξεις με πολλές σημασίες, όπως ὡς και ὅτι (§ 362-371).

Α΄ Γυμνασίου · Γραμματική Αρχαίας · Κεφ. 31 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Τα επιρρήματα προσδιορίζουν κυρίως ρήματα· κατά τη σημασία είναι τοπικά, χρονικά, τροπικά, ποσοτικά, βεβαιωτικά, αρνητικά και διστακτικά.
  2. Τα ερωτηματικά, αόριστα, δεικτικά και αναφορικά επιρρήματα αντιστοιχούν μεταξύ τους και λέγονται συσχετικά.
  3. Οι κύριες προθέσεις είναι 18 και μπαίνουν και σε σύνθεση· οι καταχρηστικές (ἄχρι, μέχρι, ἄνευ, χωρίς, πλήν, ἕνεκα, ὡς, νή, μά) μόνο πριν από πτώσεις.
  4. Οι σύνδεσμοι συνδέουν λέξεις ή προτάσεις: συμπλεκτικοί, διαζευκτικοί, αντιθετικοί, παραχωρητικοί, χρονικοί, αιτιολογικοί, τελικοί, συμπερασματικοί, ειδικοί, υποθετικοί, ενδοιαστικοί.
  5. Τα επιφωνήματα εκφράζουν ψυχικό πάθημα: θαυμαστικά, γελαστικά, θειαστικά, σχετλιαστικά και το κλητικό ὦ.
  6. Τα μόρια είναι βοηθητικές λέξεις: εγκλιτικά, το ευχετικό εἴθε, το δυνητικό και το αοριστολογικό ἄν, τα αιτιολογικά ἅτε, οἷα, τα δεικτικά -δε, -ί και τα αχώριστα ἀ-, νη-, δυσ-.
  7. Ορισμένα άκλιτα ανήκουν σε περισσότερα μέρη του λόγου, όπως ἄν, εἰ, ἐπεί, ὅτε, ὅτι, πρίν και ὡς.

Όροι

τοπικά επιρρήματα
δείχνουν τόπο, π.χ. ἐκεῖ
ποσοτικά επιρρήματα
δείχνουν ποσό, π.χ. λίαν
διστακτικά επιρρήματα
δισταγμός, π.χ. ἆρα, μῶν
ποῖ;
προς ποιο μέρος;
πόθεν;
από πού;
καταχρηστικές προθέσεις
μόνο με πτώση, όχι σε σύνθεση
συμπλεκτικοί σύνδεσμοι
τε, καί, οὔτε, οὐδέ
αντιθετικοί σύνδεσμοι
μέν, δέ, ἀλλά, ὅμως
παραχωρητικοί σύνδεσμοι
εἰ καί, καίπερ, κἄν
τελικοί σύνδεσμοι
ἵνα, ὅπως, ὡς (για να)
συμπερασματικοί σύνδεσμοι
ἄρα, οὖν, τοίνυν, ὥστε
ενδοιαστικοί σύνδεσμοι
μή, μὴ οὐ
σχετλιαστικά επιφωνήματα
λύπη ή αγανάκτηση, π.χ. φεῦ
εἴθε
ευχετικό μόριο
δυνητικό ἄν
κάτι που μπορεί να γίνει
αοριστολογικό ἄν
τυχόν, ίσως
ἅτε, οἷα
αιτιολογικά μόρια με μετοχή
ὡς εἴκοσι
περίπου είκοσι

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιες είναι οι κύριες προθέσεις της αρχαίας;

Δεκαοχτώ: έξι μονοσύλλαβες (σύν, πρός, πρό, εἰς, ἐν, ἐκ ή ἐξ) και δώδεκα δισύλλαβες (ὑπέρ, ὑπό, ἀπό, περί, ἐπί, ἀντί, ἀμφί, παρά, μετά, κατά, διά, ἀνά). Χρησιμοποιούνται και σε σύνθεση.

Τι διαφορά έχει το δυνητικό από το αοριστολογικό ἄν;

Το δυνητικό ἄν δείχνει κάτι που μπορεί ή μπορούσε να γίνει. Το αοριστολογικό είναι παραλλαγή του και σημαίνει «τυχόν» ή «ίσως», π.χ. ὃς ἄν.

Ποιες σημασίες μπορεί να έχει το ὡς;

Πολλές: επίρρημα (καθώς), καταχρηστική πρόθεση (προς), «περίπου» πριν από αριθμούς, σύνδεσμος χρονικός, αιτιολογικός, τελικός, συμπερασματικός ή ειδικός, και πριν από υπερθετικό το ενισχύει (ὡς τάχιστα).

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.