Το κεφάλαιο εξηγεί ποια ρήματα λέγονται ανώμαλα, είτε στον σχηματισμό των χρόνων (προσφύματα, αναδιπλασιασμός, συνώνυμα θέματα) είτε στη σημασία τους, και ποια λέγονται αποθετικά και απρόσωπα (§ 352-361).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ανώμαλα είναι τα ρήματα με ανωμαλίες στον σχηματισμό ή στη σημασία των χρόνων.
Στον σχηματισμό: ορισμένα παίρνουν πρόσφυμα ε (δοκῶ, βούλομαι, μέλλω), άλλα -σκ- ή -ισκ- (πάσχω, εὑρίσκω), άλλα ενεστωτικό αναδιπλασιασμό (γίγνομαι, πίπτω) ή και τα δύο (γιγνώσκω, διδάσκω).
Άλλα σχηματίζουν τον ενεστώτα με ένρινο πρόσφυμα ή με σ (δάκνω, αὐξάνω, μανθάνω, ἀφικνοῦμαι, ἐλαύνω, ἀλέξω).
Μερικά σχηματίζουν τους χρόνους από συνώνυμα θέματα με άλλη ετυμολογία (ἔρχομαι, ὁρῶ, φέρω, λέγω, ἐσθίω).
Στη σημασία: ενεστώτας με σημασία παρακειμένου (ἥκω), παρακείμενος με σημασία ενεστώτα (οἶδα, ἔοικα), μέσος μέλλοντας με ενεργητική ή παθητική σημασία, παθητικός αόριστος με μέση σημασία (ἐφοβήθην).
Αποθετικά είναι τα ρήματα μόνο με μέση φωνή: μέσα, παθητικά ή μεικτά αποθετικά, ανάλογα με τον αόριστό τους.
Απρόσωπα ή τριτοπρόσωπα είναι όσα λέγονται κυρίως στο γ΄ πρόσωπο χωρίς προσωπικό υποκείμενο (δεῖ, χρή, ἔξεστι, μέλει), καθώς και ρήματα με υποκείμενο απαρέμφατο (λέγεται).
Ρήματα που έχουν μόνο μέση φωνή. Μέσα αποθετικά έχουν μέσο αόριστο (ᾐσθόμην), παθητικά αποθετικά παθητικό αόριστο με ενεργητική σημασία (ἐβουλήθην), μεικτά και τα δύο, με διαφορετική σημασία (ἐκτησάμην, ἐκτήθην).
Γιατί το ἔρχομαι έχει αόριστο ἦλθον;
Γιατί οι χρόνοι του σχηματίζονται από διαφορετικά, συνώνυμα θέματα (ἐρχ-, ἐλθ-, ἐλυθ- κ.ά.). Το ίδιο συμβαίνει στα ὁρῶ, λέγω, φέρω, ἐσθίω, τρέχω, αἱρῶ.
Ποια ρήματα έχουν μέσο μέλλοντα με ενεργητική σημασία;