Το κεφάλαιο διδάσκει τα συνηρημένα ρήματα σε -άω, -έω και -όω: πώς συναιρείται ο χαρακτήρας με τις καταλήξεις στον ενεστώτα και τον παρατατικό, τις ιδιαιτερότητες του ζῶ, του πλέω και του ῥιγῶ, πώς εκτείνεται ο χαρακτήρας στους άλλους χρόνους και ποια ρήματα αποκλίνουν (§ 322-331).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Συνηρημένα είναι τα φωνηεντόληκτα με χαρακτήρα α, ε ή ο που συναιρούνται με τις καταλήξεις στον ενεστώτα και τον παρατατικό· χωρίζονται σε τρεις τάξεις.
Υποδείγματα είναι το τιμῶ, το ποιῶ και το δηλῶ, σε ενεργητική και μέση φωνή.
Στα σε -άω η συναίρεση δίνει ᾱ (ᾳ) ή ω (ῳ)· τα ζῶ, πεινῶ, διψῶ, χρῶμαι έχουν χαρακτήρα η και δίνουν η αντί για ᾱ.
Στα σε -έω δίνει ει, ου ή το ίδιο μακρό φωνήεν· τα μονοσύλλαβα (πλέω, πνέω, ῥέω, δέομαι) συναιρούνται μόνο όταν ακολουθεί ε ή ει.
Στα σε -όω δίνει ου, ω ή οι· το ῥιγῶ έχει χαρακτήρα ω και δίνει ω και ῳ.
Στους άλλους χρόνους ο χαρακτήρας εκτείνεται: α και ε σε η, ο σε ω, και το ίδιο συμβαίνει στα παράγωγα (ποιητής, δήλωσις).
Εξαιρέσεις: τα σε -άω μετά από ε, ι, ρ εκτείνουν σε ᾱ (θηράσω)· άλλα κρατούν το βραχύ φωνήεν και παίρνουν σ πριν από θ, μ, τ (γελῶ, σπῶ).
Όροι
συνηρημένα ρήματα
χαρακτήρας α, ε ή ο που συναιρείται
περισπώμενα
α΄ πρόσωπο ενεστώτα με περισπωμένη
α΄ τάξη
ρήματα σε -άω, π.χ. τιμῶ
β΄ τάξη
ρήματα σε -έω, π.χ. ποιῶ
γ΄ τάξη
ρήματα σε -όω, π.χ. δηλῶ
α + ο, ω, ου
συναιρείται σε ω
α + ει, ῃ
συναιρείται σε ᾳ
ε + ε
συναιρείται σε ει
ε + ο
συναιρείται σε ου
ο + ει, ῃ, οι
συναιρείται σε οι
ζῶ, πεινῶ, διψῶ
χαρακτήρας η αντί για α
πλέω, πλεῖς, πλεῖ
συναίρεση μόνο με ε ή ει
ῥιγῶ
κρυώνω, χαρακτήρας ω
τιμήσω
το α εκτείνεται σε η
δηλώσω
το ο εκτείνεται σε ω
θηράσω
α μετά από ρ εκτείνεται σε ᾱ
γελάσομαι
κρατά βραχύ α, σ πριν από θ
Εξάσκηση
Συχνές απορίες
Γιατί τα συνηρημένα λέγονται και περισπώμενα;
Γιατί το πρώτο πρόσωπο της οριστικής του ενεστώτα, μετά τη συναίρεση, παίρνει περισπωμένη: τιμῶ, ποιῶ, δηλῶ.
Πώς συναιρείται το α των ρημάτων σε -άω;
Το α με ε ή η δίνει ᾱ, με ει ή ῃ δίνει ᾳ, με ο, ω ή ου δίνει ω, και με οι δίνει ῳ.
Τι γίνεται ο χαρακτήρας στον μέλλοντα και στον αόριστο;
Εκτείνεται πριν από το σύμφωνο της κατάληξης: α και ε γίνονται η (τιμήσω, ποιήσω), ο γίνεται ω (δηλώσω). Τα ρήματα σε -άω με ε, ι ή ρ πριν από το α το κάνουν ᾱ, και ορισμένα, όπως γελῶ, κρατούν το βραχύ φωνήεν.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.