Ρήματα συνηρημένα ή περισπώμενα

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Συνηρημένα είναι τα φωνηεντόληκτα με χαρακτήρα α, ε ή ο που συναιρούνται με τις καταλήξεις στον ενεστώτα και τον παρατατικό· χωρίζονται σε τρεις τάξεις.
2. Υποδείγματα είναι το τιμῶ, το ποιῶ και το δηλῶ, σε ενεργητική και μέση φωνή.
3. Στα σε -άω η συναίρεση δίνει ᾱ (ᾳ) ή ω (ῳ)· τα ζῶ, πεινῶ, διψῶ, χρῶμαι έχουν χαρακτήρα η και δίνουν η αντί για ᾱ.
4. Στα σε -έω δίνει ει, ου ή το ίδιο μακρό φωνήεν· τα μονοσύλλαβα (πλέω, πνέω, ῥέω, δέομαι) συναιρούνται μόνο όταν ακολουθεί ε ή ει.
5. Στα σε -όω δίνει ου, ω ή οι· το ῥιγῶ έχει χαρακτήρα ω και δίνει ω και ῳ.
6. Στους άλλους χρόνους ο χαρακτήρας εκτείνεται: α και ε σε η, ο σε ω, και το ίδιο συμβαίνει στα παράγωγα (ποιητής, δήλωσις).
7. Εξαιρέσεις: τα σε -άω μετά από ε, ι, ρ εκτείνουν σε ᾱ (θηράσω)· άλλα κρατούν το βραχύ φωνήεν και παίρνουν σ πριν από θ, μ, τ (γελῶ, σπῶ).

Όροι

συνηρημένα ρήματα

χαρακτήρας α, ε ή ο που συναιρείται

περισπώμενα

α΄ πρόσωπο ενεστώτα με περισπωμένη

α΄ τάξη

ρήματα σε -άω, π.χ. τιμῶ

β΄ τάξη

ρήματα σε -έω, π.χ. ποιῶ

γ΄ τάξη

ρήματα σε -όω, π.χ. δηλῶ

α + ο, ω, ου

συναιρείται σε ω

α + ει, ῃ

συναιρείται σε ᾳ

ε + ε

συναιρείται σε ει

ε + ο

συναιρείται σε ου

ο + ει, ῃ, οι

συναιρείται σε οι

ζῶ, πεινῶ, διψῶ

χαρακτήρας η αντί για α

πλέω, πλεῖς, πλεῖ

συναίρεση μόνο με ε ή ει

ῥιγῶ

κρυώνω, χαρακτήρας ω

τιμήσω

το α εκτείνεται σε η

δηλώσω

το ο εκτείνεται σε ω

θηράσω

α μετά από ρ εκτείνεται σε ᾱ

γελάσομαι

κρατά βραχύ α, σ πριν από θ