απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Κεφ. 27

Ρήματα της Β΄ συζυγίας (σε -μι)

Το κεφάλαιο διδάσκει τα ρήματα σε -μι: τα συμφωνόληκτα σε -νυμι και -ννυμι, όπως δείκνυμι, και τα φωνηεντόληκτα ἵστημι, τίθημι, ἵημι, δίδωμι, με ισχυρό και αδύνατο θέμα, ενεστωτικό αναδιπλασιασμό και αόριστο β΄ (§ 332-348).

Α΄ Γυμνασίου · Γραμματική Αρχαίας · Κεφ. 27 · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Τα ρήματα σε -μι χωρίζονται σε συμφωνόληκτα (δείκνυμι) και φωνηεντόληκτα (ἵστημι).
  2. Τα συμφωνόληκτα παίρνουν πρόσφυμα -νυ- στον ενεστώτα και παρατατικό· τα σιγμόληκτα λήγουν σε -ννυμι (σβέννυμι, κεράννυμι).
  3. Η διαφορά τους από τα ρήματα σε -ω περιορίζεται σε ενεστώτα και παρατατικό· τους άλλους χρόνους τους σχηματίζουν όπως τα βαρύτονα, χωρίς το -νυ-.
  4. Τα φωνηεντόληκτα παίρνουν ενεστωτικό αναδιπλασιασμό με ι και έχουν ισχυρό θέμα με μακρό φωνήεν (στη-, θη-, ἡ-, δω-) και αδύνατο με βραχύ (στα-, θε-, ἑ-, δο-).
  5. Ορισμένοι τύποι του τίθημι και του ἵημι κλίνονται σαν τα σε -έω (ἐτίθεις) και του δίδωμι σαν τα σε -όω (ἐδίδουν).
  6. Ο αόριστος β΄ ἔστην έχει προστακτική στῆθι· τα ἔθηκα, ἧκα, ἔδωκα έχουν κ στα ενικά της οριστικής και τα άλλα από το αδύνατο θέμα.
  7. Οι υπόλοιποι χρόνοι σχηματίζονται σαν τα φωνηεντόληκτα σε -ω· στα σύνθετα με πρόθεση ο τόνος της προστακτικής ανεβαίνει (ἀνάστηθι, ἀπόδοτε).
  8. Υπάρχουν και άλλα φωνηεντόληκτα σε -μι: πίμπλημι, πίμπρημι, ὀνίνημι, και κατά το ἵσταμαι κλίνεται και το κρέμαμαι.

Όροι

συμφωνόληκτα σε -μι
πρόσφυμα -νυ-, π.χ. δείκνυμι
-ννυμι
σιγμόληκτα, π.χ. σβέννυμι
ὄμνυμι
ορκίζομαι
ζεύγνυμι
βάζω στο ζυγό
ενεστωτικός αναδιπλασιασμός
αρχικό σύμφωνο και ι, π.χ. δι-
ἵστημι
στήνω
τίθημι
θέτω
ἵημι
ρίχνω
δίδωμι
δίνω
ισχυρό θέμα
μακρό φωνήεν, π.χ. στη-, δω-
αδύνατο θέμα
βραχύ φωνήεν, π.χ. στα-, δο-
ἔστην
αόριστος β΄ του ἵστημι
στῆθι
προστακτική με κατάληξη -θι
ἔθηκα, ἔδωκα
αόριστος με κ αντί για σ
ἐδίδουν
παρατατικός σαν τα σε -όω
πίμπλημι
γεμίζω, με ευφωνικό μ
ὀνίνημι
ωφελώ

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς σχηματίζεται ο ενεστώτας του δείκνυμι;

Στο ρηματικό θέμα δεικ- προστίθεται το πρόσφυμα -νυ-. Το υ είναι μακρό στον ενικό της ενεργητικής οριστικής (ενεστώτας, παρατατικός) και στο δείκνῡ της προστακτικής· αλλού είναι βραχύ.

Τι είναι ο ενεστωτικός αναδιπλασιασμός;

Η επανάληψη του αρχικού συμφώνου του θέματος μαζί με ένα ι στον ενεστώτα και τον παρατατικό, π.χ. δί-δω-μι, τί-θη-μι (από θι-θη-μι), ἵ-στη-μι (από σι-στη-μι).

Πώς κάνουν αόριστο τα τίθημι, ἵημι, δίδωμι;

Τα ενικά πρόσωπα της ενεργητικής οριστικής έχουν κ αντί για σ (ἔθηκα, ἧκα, ἔδωκα)· οι υπόλοιποι τύποι είναι αόριστος β΄ από το αδύνατο θέμα. Το ἵστημι έχει αόριστο β΄ ἔστην μόνο στην ενεργητική.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.