Το κεφάλαιο διδάσκει τα ρήματα σε -μι: τα συμφωνόληκτα σε -νυμι και -ννυμι, όπως δείκνυμι, και τα φωνηεντόληκτα ἵστημι, τίθημι, ἵημι, δίδωμι, με ισχυρό και αδύνατο θέμα, ενεστωτικό αναδιπλασιασμό και αόριστο β΄ (§ 332-348).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα ρήματα σε -μι χωρίζονται σε συμφωνόληκτα (δείκνυμι) και φωνηεντόληκτα (ἵστημι).
Τα συμφωνόληκτα παίρνουν πρόσφυμα -νυ- στον ενεστώτα και παρατατικό· τα σιγμόληκτα λήγουν σε -ννυμι (σβέννυμι, κεράννυμι).
Η διαφορά τους από τα ρήματα σε -ω περιορίζεται σε ενεστώτα και παρατατικό· τους άλλους χρόνους τους σχηματίζουν όπως τα βαρύτονα, χωρίς το -νυ-.
Τα φωνηεντόληκτα παίρνουν ενεστωτικό αναδιπλασιασμό με ι και έχουν ισχυρό θέμα με μακρό φωνήεν (στη-, θη-, ἡ-, δω-) και αδύνατο με βραχύ (στα-, θε-, ἑ-, δο-).
Ορισμένοι τύποι του τίθημι και του ἵημι κλίνονται σαν τα σε -έω (ἐτίθεις) και του δίδωμι σαν τα σε -όω (ἐδίδουν).
Ο αόριστος β΄ ἔστην έχει προστακτική στῆθι· τα ἔθηκα, ἧκα, ἔδωκα έχουν κ στα ενικά της οριστικής και τα άλλα από το αδύνατο θέμα.
Οι υπόλοιποι χρόνοι σχηματίζονται σαν τα φωνηεντόληκτα σε -ω· στα σύνθετα με πρόθεση ο τόνος της προστακτικής ανεβαίνει (ἀνάστηθι, ἀπόδοτε).
Υπάρχουν και άλλα φωνηεντόληκτα σε -μι: πίμπλημι, πίμπρημι, ὀνίνημι, και κατά το ἵσταμαι κλίνεται και το κρέμαμαι.
Στο ρηματικό θέμα δεικ- προστίθεται το πρόσφυμα -νυ-. Το υ είναι μακρό στον ενικό της ενεργητικής οριστικής (ενεστώτας, παρατατικός) και στο δείκνῡ της προστακτικής· αλλού είναι βραχύ.
Τι είναι ο ενεστωτικός αναδιπλασιασμός;
Η επανάληψη του αρχικού συμφώνου του θέματος μαζί με ένα ι στον ενεστώτα και τον παρατατικό, π.χ. δί-δω-μι, τί-θη-μι (από θι-θη-μι), ἵ-στη-μι (από σι-στη-μι).
Πώς κάνουν αόριστο τα τίθημι, ἵημι, δίδωμι;
Τα ενικά πρόσωπα της ενεργητικής οριστικής έχουν κ αντί για σ (ἔθηκα, ἧκα, ἔδωκα)· οι υπόλοιποι τύποι είναι αόριστος β΄ από το αδύνατο θέμα. Το ἵστημι έχει αόριστο β΄ ἔστην μόνο στην ενεργητική.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.