Το κεφάλαιο εισάγει το ρήμα της αρχαίας: τα παρεπόμενά του (διάθεση, αριθμός, πρόσωπο, έγκλιση, χρόνος, φωνή, συζυγία), τα στοιχεία από τα οποία φτιάχνεται κάθε τύπος (θέμα, χαρακτήρας, κατάληξη, αύξηση, αναδιπλασιασμός) και το βοηθητικό ρήμα εἰμί (§ 245-275).
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Ρήμα είναι η κλιτή λέξη που δείχνει ότι το υποκείμενο ενεργεί, παθαίνει ή βρίσκεται σε μια κατάσταση· τα παρεπόμενά του είναι επτά.
Οι διαθέσεις είναι τέσσερις (ενεργητική, μέση, παθητική, ουδέτερη), οι αριθμοί τρεις μαζί με τον δυϊκό, τα πρόσωπα τρία.
Οι εγκλίσεις είναι τέσσερις: οριστική (βέβαιο), υποτακτική (επιθυμητό ή ενδεχόμενο), ευκτική (ευχή), προστακτική (προσταγή)· ονοματικοί τύποι είναι το απαρέμφατο και η μετοχή.
Η οριστική έχει επτά χρόνους· διακρίνονται σε αρχικούς και παραγόμενους, σε συντελικούς, και σε μονολεκτικούς και περιφραστικούς. Η υποτακτική και η προστακτική έχουν μόνο ενεστώτα, αόριστο και παρακείμενο.
Οι φωνές είναι δύο (ενεργητική σε -ω ή -μι, μέση σε -μαι) και οι συζυγίες δύο (σε -ω και σε -μι).
Κάθε ρήμα έχει ρηματικό και χρονικά θέματα, με ρηματικό και χρονικό χαρακτήρα· κατά τον χαρακτήρα τα ρήματα είναι φωνηεντόληκτα ή συμφωνόληκτα.
Οι ιστορικοί χρόνοι παίρνουν αύξηση, συλλαβική ή χρονική· τα σύνθετα με πρόθεση την παίρνουν μετά την πρόθεση, και υπάρχουν περιπτώσεις ανώμαλης αύξησης.
Οι συντελικοί χρόνοι παίρνουν αναδιπλασιασμό (επανάληψη συμφώνου με ε, συλλαβική ή χρονική αύξηση, ή αττικό)· το ανώμαλο εἰμί χρησιμεύει για τους περιφραστικούς τύπους.
Ποια διαφορά έχει η συλλαβική από τη χρονική αύξηση;
Η συλλαβική είναι ένα ε μπροστά στο θέμα των ρημάτων που αρχίζουν από σύμφωνο (λύω, ἔλυον). Η χρονική είναι η έκταση του αρχικού φωνήεντος ή διφθόγγου (ἀκούω, ἤκουον).
Ποιοι χρόνοι παίρνουν αναδιπλασιασμό;
Οι συντελικοί: παρακείμενος, υπερσυντέλικος και συντελεσμένος μέλλοντας, σε όλες τις εγκλίσεις, στο απαρέμφατο και στη μετοχή.
Τι είναι ο αττικός αναδιπλασιασμός;
Σε ορισμένα ρήματα που αρχίζουν από α, ε ή ο επαναλαμβάνονται οι δύο πρώτοι φθόγγοι του θέματος και το αρχικό φωνήεν εκτείνεται, π.χ. ἀκούω, ἀκήκοα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.