Αριθμητικά

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Αριθμητικά είναι οι λέξεις που δείχνουν αριθμούς ή παράγονται από αυτούς· είναι επίθετα, ουσιαστικά ή επιρρήματα.
2. Πέντε είδη αριθμητικών επιθέτων: απόλυτα, τακτικά, χρονικά (σε -αῖος), πολλαπλασιαστικά (σε -πλοῦς) και αναλογικά (σε -πλάσιος).
3. Από τα απόλυτα κλίνονται τα τέσσερα πρώτα, τα πέντε έως εκατό δεν κλίνονται και από το διακόσιοι κλίνονται στον πληθυντικό.
4. Τακτικά, χρονικά και αναλογικά κλίνονται σαν δευτερόκλιτα επίθετα· τα πολλαπλασιαστικά σαν τα συνηρημένα σε -οῦς.
5. Τα αριθμητικά ουσιαστικά είναι θηλυκά σε -άς (δυάς, τριάς)· τα αριθμητικά επιρρήματα λήγουν σε -άκις ή -κις και λένε πόσες φορές.
6. Οι αριθμοί έχουν συχνά περισσότερα από ένα θέματα, π.χ. το εἷς έχει ἑν- και μι-, το πέντε πεντ- και πεμπ-.
7. Οι σύνθετοι αριθμοί λέγονταν με τρεις τρόπους· οι κλασματικοί με απόλυτα αριθμητικά και τη λέξη μέρος· η γραφή γινόταν με γράμματα και κεραίες.

Όροι

απόλυτα αριθμητικά

δείχνουν ορισμένο πλήθος

τακτικά αριθμητικά

δείχνουν θέση σε σειρά

χρονικά αριθμητικά

σε -αῖος, την πόσα μέρα

πολλαπλασιαστικά

σε -πλοῦς, από πόσα μέρη

αναλογικά αριθμητικά

σε -πλάσιος, πόσες φορές μεγαλύτερο

αριθμητικά ουσιαστικά

θηλυκά σε -άς, π.χ. τριάς

αριθμητικά επιρρήματα

σε -άκις, πόσες φορές

πεντάκις

πέντε φορές

εἷς, μία, ἕν

θέματα ἑν- και μι-

δευτεραῖος

χρονικό αριθμητικό του δεύτερος

τὰ δύο μέρη

τα δύο τρίτα

κεραία κάτω αριστερά

δείχνει χιλιάδες