απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Β4.3

Δυνάμεις που διαμορφώνουν την επιφάνεια της Γης: Ενδογενείς και εξωγενείς

Η επιφάνεια της Γης αλλάζει συνέχεια. Δυνάμεις από το εσωτερικό της φέρνουν σεισμούς, ηφαίστεια και βουνά, ενώ ο άνεμος, το νερό και η θερμοκρασία τη φθείρουν και την ξαναχτίζουν.

Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ Β415 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Η επιφάνεια της Γης αλλάζει τόσο αργά, συνήθως σε εκατομμύρια χρόνια, που δεν το καταλαβαίνουμε.
  2. Οι ενδογενείς δυνάμεις ξεκινούν από το εσωτερικό· η κίνηση των πλακών φέρνει σεισμούς, ηφαίστεια, βουνά, ηπείρους και ωκεανούς.
  3. Ο σεισμός είναι δόνηση του εδάφους από θραύση πετρωμάτων· είναι επικίνδυνος γιατί γκρεμίζει έργα και παίρνει ζωές.
  4. Οι περισσότερες οροσειρές σχηματίστηκαν από τη σύγκρουση πλακών, όπως οι Άλπεις.
  5. Όπου δύο πλάκες απομακρύνονται βγαίνει μάγμα και φτιάχνει μεσοωκεάνιες ράχες· όπου πλησιάζουν, βουνά και ηφαίστεια σε τόξο.
  6. Τα ηφαίστεια του Ειρηνικού σχηματίζουν το «δαχτυλίδι της φωτιάς».
  7. Οι εξωγενείς δυνάμεις (άνεμος, νερό, διαφορές θερμοκρασίας) θρυμματίζουν, φθείρουν, μεταφέρουν και αφήνουν υλικά, δημιουργώντας νέα τοπία.

Όροι

ενδογενείς δυνάμεις
ξεκινούν από το εσωτερικό της Γης
εξωγενείς δυνάμεις
δρουν στην επιφάνεια της Γης
σεισμός
δόνηση του εδάφους από θραύση πετρωμάτων
οροσειρά από σύγκρουση
πετρώματα συμπιέζονται ανάμεσα σε πλάκες
αλπικός ορογενετικός κύκλος
σχηματισμός των Άλπεων
νησιωτικό τόξο
ηφαιστειακά νησιά όπου βυθίζεται πλάκα
τόξο του Αιγαίου
Σαντορίνη, Μήλος, Νίσυρος, Κως, Μέθανα
θερμή κηλίδα
ηφαιστειακά νησιά στη μέση μιας πλάκας
μάγμα
λιωμένα πετρώματα από τα βάθη
λάβα
το μάγμα όταν βγαίνει στην επιφάνεια
δαχτυλίδι της φωτιάς
τα ηφαίστεια γύρω από τον Ειρηνικό
αποσάθρωση
θρυμματισμός των πετρωμάτων
διάβρωση
φθορά και μεταφορά υλικών
απόθεση
τα υλικά αφήνονται σε νέο τόπο

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Πώς γίνεται ένας σεισμός;

Η κίνηση των λιθοσφαιρικών πλακών πιέζει για πολύ καιρό κάποια σημεία της λιθόσφαιρας και εκεί μαζεύεται ενέργεια. Όταν τα πετρώματα σπάσουν, η ενέργεια ελευθερώνεται απότομα και το έδαφος δονείται.

Πώς σχηματίστηκαν οι Άλπεις;

Κατά τους επιστήμονες, από τη σύγκρουση της ευρασιατικής πλάκας με το βόρειο κομμάτι της αφρικανικής. Τα στρώματα των πετρωμάτων συμπιέστηκαν ανάμεσα στις δύο πλάκες και υψώθηκαν.

Ποια η διαφορά νησιωτικού τόξου και θερμής κηλίδας;

Το νησιωτικό τόξο σχηματίζεται στα όρια δύο πλακών, όταν η μία βυθίζεται κάτω από την άλλη, όπως το ηφαιστειακό τόξο του Αιγαίου (Σαντορίνη, Μήλος, Νίσυρος). Η θερμή κηλίδα βγάζει ηφαιστειακά νησιά στη μέση μιας πλάκας, όπως η Χαβάη.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

ΑκολούθησεΚοινοποίησε τη σελίδα