Μορφές του αναγλύφου της Γης

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Οι πεδιάδες ευνοούν τη γεωργία, την κτηνοτροφία και τους δρόμους, γι' αυτό εκεί ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι· τα ποτάμια τους δίνουν νερό και φτηνή μεταφορά.
2. Τα βουνά γεννούν ποτάμια και αλλάζουν το κλίμα, αλλά η ζωή εκεί είναι πιο δύσκολη και η οικονομία αναπτύσσεται πιο αργά.
3. Οι μεγαλύτερες οροσειρές ανήκουν στον αλπικό ορογενετικό κύκλο (20-70 εκατ. χρόνια)· παλαιότερες και πιο φαγωμένες είναι π.χ. τα Απαλάχια (250 εκατ. χρόνια).
4. Βραχώδη Όρη: περίπου 4.800 χλμ., από τον Καναδά ως το Μεξικό. Άνδεις: η μακρύτερη οροσειρά (περίπου 7.000 χλμ.), με οροπέδια όπου άκμασαν οι Ίνκας.
5. Ιμαλάια: τρεις σειρές βουνών με παγετώνες· βόρεια τους το οροπέδιο του Θιβέτ. Καύκασος: ανάμεσα σε Ευρώπη και Ασία, με πετρέλαιο.
6. Άτλας: η μακρύτερη οροσειρά της Αφρικής, χωρίζει τις ακτές από τη Σαχάρα και έχει πολλούς σεισμούς.
7. Πεδιάδες: της Βόρειας Αμερικής με σιτάρι, καλαμπόκι και σόγια· πάμπας και λιάνος στη Νότια Αμερική· η πεδιάδα της Κίνας· σαβάνες και έρημοι στην Αφρική και στην Αυστραλία.

Όροι

ανάγλυφο

οι μορφές της επιφάνειας: βουνά, πεδιάδες

ορεσίβιοι

όσοι ζουν στα βουνά

αλπικός ορογενετικός κύκλος

νεαρές οροσειρές 20-70 εκατ. ετών

Απαλάχια

παλαιότερη, πιο διαβρωμένη οροσειρά

Βραχώδη Όρη

οροσειρά 4.800 χλμ., Καναδάς ως Μεξικό

Άνδεις

η μακρύτερη οροσειρά, περίπου 7.000 χλμ.

αλτιπλάνος

τα οροπέδια των Άνδεων

Ίνκας

πολιτισμός στα οροπέδια των Άνδεων

Ιμαλάια

τρεις σειρές βουνών με μόνιμους πάγους

Θιβέτ

ψηλό, κρύο και άγονο οροπέδιο

Άτλας

η μακρύτερη οροσειρά της Αφρικής

Τελ

στενή γόνιμη πεδιάδα κοντά στον Άτλαντα

πάμπας

ξηρές πεδιάδες της Αργεντινής

λιάνος

υγρές πεδιάδες του Ορινόκου

Ατακάμα

παράκτια έρημος της Χιλής

Γκόμπι

έρημος της κεντρικής Ασίας

Σαχάρα

η μεγαλύτερη έρημος («έρημος» στα αραβικά)