Πώς ξέρουμε τι υπάρχει μέσα στη Γη χωρίς να φτάσουμε εκεί: φλοιός, μανδύας και πυρήνας. Και πώς παρατηρήσεις σε ακτές και απολιθώματα οδήγησαν στη θεωρία των λιθοσφαιρικών πλακών.
Α΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥΓΕΩΓΡΑΦΙΑΕΝΟΤΗΤΑ Β415 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Κανείς δεν έχει φτάσει βαθιά μέσα στη Γη· κανένα ορυχείο δεν ξεπερνά τα 4 χλμ. βάθος και καμία γεώτρηση τα 12 χλμ.
Το μοντέλο του εσωτερικού της Γης στηρίζεται στη μελέτη της διάδοσης των σεισμικών κυμάτων.
Ο φλοιός είναι λεπτό, σκληρό στρώμα, η «επιδερμίδα της Γης»· ηπειρωτικός ως 70 χλμ., ωκεάνιος ως 10 χλμ.
Ο μανδύας είναι το 83% του όγκου της Γης, από πολύ θερμά πυκνόρρευστα υλικά· το πάνω μέρος του μαζί με τον φλοιό είναι η λιθόσφαιρα.
Ο πυρήνας, από σίδηρο και νικέλιο, φτάνει τους 5.000-6.000°C· έχει εξωτερικό «υγρό» και εσωτερικό «στερεό» μέρος.
Ταιριαστές ακτές και ίδια απολιθώματα σε μακρινές ηπείρους οδήγησαν στην ιδέα ότι οι ήπειροι κάποτε ήταν ενωμένες.
Η λιθόσφαιρα αποτελείται από λιθοσφαιρικές πλάκες που γλιστρούν πάνω στον μανδύα και απομακρύνονται, πλησιάζουν, συγκρούονται ή κινούνται παράλληλα.
Πώς ξέρουν οι επιστήμονες πώς είναι το εσωτερικό της Γης;
Κυρίως από τα σεισμικά κύματα. Μετρούν πόσο χρόνο χρειάζονται για να φτάσουν σε διάφορα σημεία και αν αλλάζουν πορεία, γιατί έτσι φαίνεται ότι περνούν από υλικά διαφορετικής πυκνότητας. Η βαθύτερη γεώτρηση, στη χερσόνησο Κόλα, έφτασε μόλις τα 12 χλμ.
Ποια η διαφορά ηπειρωτικού και ωκεάνιου φλοιού;
Ο ηπειρωτικός φλοιός έχει πάχος ως 70 χλμ. και πετρώματα παλαιότερα από 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια. Ο ωκεάνιος είναι πιο λεπτός (ως 10 χλμ.), πιο νέος (κάτω από 200 εκατ. χρόνια) και καλύπτει περίπου το 71% της λιθόσφαιρας.
Ποιες παρατηρήσεις έδειξαν ότι οι ήπειροι κινούνται;
Οι ακτές της Νότιας Αμερικής ταιριάζουν με της δυτικής Αφρικής, και ίδια απολιθώματα (όπως του λυστρόσαυρου και της φτέρης γλωσσόφτερις) βρέθηκαν σε ηπείρους που σήμερα απέχουν πολύ. Έτσι προτάθηκε ότι η λιθόσφαιρα χωρίζεται σε πλάκες που κινούνται.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.