Το κεφάλαιο Ε καλύπτει τα μαθήματα 23 έως 27: τις μεταρρυθμίσεις των Ισαύρων, την εικονομαχία, τη «χρυσή εποχή» των Μακεδόνων αυτοκρατόρων, την άνθηση των γραμμάτων και την καθημερινή ζωή στη βυζαντινή ύπαιθρο.
Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΙΣΤΟΡΙΑΕΝΟΤΗΤΑ Ε15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 8ος έως 11ος αιώνας: Ίσαυροι και Μακεδόνες αυτοκράτορες
Γιατί
Οι μακροχρόνιοι πόλεμοι με τους γειτονικούς λαούς, κυρίως τους Άραβες, αποδιοργάνωσαν τον στρατό των συνόρων, αδυνάτισαν την οικονομία και έκαναν πολλούς μικροκαλλιεργητές δουλοπάροικους των «δυνατών».
Τι έγινε
Μάθημα 23: ο Λέων Γ΄ δημιουργεί τα Θέματα, δίνει γη στους ακρίτες, εκδίδει την «Εκλογή» και τον «Γεωργικό Νόμο», αναθέτει την εφαρμογή των νόμων στους δικαστές.
Οι λαϊκές τάξεις δέχονται τα μέτρα με ανακούφιση, ενώ οι «δυνατοί» και οι μοναχοί δυσαρεστούνται.
Μάθημα 24: η απαγόρευση της λατρείας των εικόνων διχάζει εικονομάχους και εικονολάτρες· καταστρέφονται έργα τέχνης και διαταράσσονται οι σχέσεις με τη Δυτική εκκλησία.
Μάθημα 25: οι Μακεδόνες ανακτούν εδάφη και θαλάσσιους δρόμους, διαδίδουν τον χριστιανισμό στον Βορρά, εκδίδουν Επαναγωγή, Πρόχειρο Νόμο και Επαρχιακό βιβλίο και επιβάλλουν το «Αλληλέγγυο».
Μάθημα 26: ιδρύεται το πανεπιστήμιο της Μαγναύρας, λειτουργεί η Πατριαρχική Σχολή και οι λόγιοι αντιγράφουν και σώζουν αρχαία ελληνικά κείμενα.
Μάθημα 27: στην ύπαιθρο οι Βυζαντινοί ζουν σε χωριά πλάι σε πηγές, είναι γεωργοί, βοσκοί ή ψαράδες και αγαπούν το κυνήγι· φράσεις όπως «ξεφτέρι» και «μοσχοβολάει» έχουν βυζαντινές ρίζες.
Τι άλλαξε
Η εικονομαχία έβλαψε το κράτος και σκίασε τη δόξα των Ισαύρων, ώσπου η αναστήλωση των εικόνων την έληξε.
Με τους Μακεδόνες το κράτος μεγάλωσε, αναπτύχθηκαν γεωργία, βιοτεχνία, ναυτιλία και εμπόριο και διασώθηκαν πολλά αρχαία κείμενα.
Πρόσωπα
Λέων Γ΄ ο Ίσαυρος
αυτοκράτορας που έκανε τις μεταρρυθμίσεις και ξεκίνησε την εικονομαχία
Κωνσταντίνος Ε΄
Ίσαυρος αυτοκράτορας που συνέχισε την απαγόρευση των εικόνων
Θεοδώρα
αυτοκράτειρα που συγκάλεσε τη σύνοδο για την αναστήλωση των εικόνων
Πατριάρχης Γερμανός
αρνήθηκε να υπογράψει το διάταγμα κατά των εικόνων και παραιτήθηκε
Μιχαήλ Γ΄ και Βάρδας
ίδρυσαν το πανεπιστήμιο της Μαγναύρας
Λέων ο Μαθηματικός
καθηγητής και διευθυντής του πανεπιστημίου της Μαγναύρας
Φώτιος
πατριάρχης και δάσκαλος που πρωτοστάτησε στη διάσωση αρχαίων κειμένων
Κωνσταντίνος-Κύριλλος
φωτιστής των Σλάβων, δίδαξε στη Μαγναύρα
Βασίλειος Β΄
Μακεδόνας αυτοκράτορας που νομοθέτησε υπέρ των φτωχών γεωργών
Όροι
Θέματα
μεγάλες περιφέρειες της αυτοκρατορίας με διοικητή έναν στρατηγό
Ακρίτες
γεωργοί των συνόρων που καλλιεργούσαν δημόσια γη και την υπερασπίζονταν
Εκλογή
η συλλογή νόμων του Λέοντα Γ΄ σε απλή ελληνική γλώσσα
Γεωργικός Νόμος
νόμος που προστάτευε την περιουσία των ελεύθερων γεωργών και κτηνοτρόφων
δουλοπάροικοι
καλλιεργητές που έχασαν τα κτήματά τους και δούλευαν στη γη των δυνατών
δυνατοί
πλούσιοι μεγαλοϊδιοκτήτες γης
εικονομάχοι
όσοι στήριζαν την απαγόρευση της λατρείας των εικόνων
εικονολάτρες
όσοι υπερασπίζονταν τη λατρεία των εικόνων
Αλληλέγγυο
νόμος που υποχρέωνε τους πλούσιους να πληρώνουν τους φόρους των φτωχών γειτόνων τους όταν εκείνοι αδυνατούσαν
δυναστεία
σειρά αυτοκρατόρων από την ίδια οικογένεια ή περιοχή
Τι άλλαξε ο Λέων Γ΄ ο Ίσαυρος στη διοίκηση και στους νόμους;
Χώρισε την αυτοκρατορία σε Θέματα με στρατηγούς διοικητές, έδωσε γη στους ακρίτες με υποχρέωση να την καλλιεργούν και να την προστατεύουν, και εκσυγχρόνισε τους νόμους του Ιουστινιανού στην «Εκλογή». Με τον «Γεωργικό Νόμο» προστάτευσε τους ελεύθερους γεωργούς και κτηνοτρόφους.
Τι ήταν η εικονομαχία και πώς τελείωσε;
Ήταν η διαμάχη που ξέσπασε τον 8ο αιώνα όταν οι Ίσαυροι απαγόρευσαν την προσκύνηση των εικόνων, και χώρισε τον λαό σε εικονομάχους και εικονολάτρες για έναν αιώνα περίπου. Τελείωσε με σύνοδο που συγκάλεσε η αυτοκράτειρα Θεοδώρα το 843 και η αναστήλωση των εικόνων γιορτάζεται την Κυριακή της Ορθοδοξίας.
Γιατί η εποχή των Μακεδόνων λέγεται «χρυσή εποχή» του Βυζαντίου;
Από τον 9ο έως τον 11ο αιώνα οι Μακεδόνες ανέκτησαν εδάφη και θαλάσσιους δρόμους, οργάνωσαν το κράτος με νέους νόμους και προστάτευσαν τους μικρούς γεωργούς, ενώ άνθισαν τα γράμματα και οι τέχνες. Γι' αυτό η περίοδος λέγεται και «μακεδονική αναγέννηση».
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.