Το βυζαντινό κράτος και οι γειτονικοί λαοί

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 7ος έως 11ος αιώνας μ.Χ.

Γιατί

• Οι γειτονικοί λαοί θαύμαζαν τον πλούτο του Βυζαντίου και ήθελαν να το κατακτήσουν. Έκαναν επιδρομές, έκλειναν δρόμους και πολιόρκησαν πολλές φορές την Κωνσταντινούπολη.

Τι έγινε

1. Μάθημα 17: γύρω από το Βυζάντιο ζουν Σλάβοι, Άβαροι, Βούλγαροι, Πέρσες και Άραβες. Οι Άραβες ενώνονται με τη νέα θρησκεία που κήρυξε ο Μωάμεθ, το Ισλάμ.
2. Μάθημα 18: ο Ηράκλειος βρίσκει το κράτος χωρίς χρήματα. Η Εκκλησία τού δανείζει τους θησαυρούς της, εκείνος κάνει ειρήνη με τους Αβάρους και χτυπά τους Πέρσες στη χώρα τους.
3. Το 626 Πέρσες και Άβαροι πολιορκούν την Πόλη, αλλά αποτυγχάνουν. Ο Ηράκλειος νικά τους Πέρσες και φέρνει πίσω τον Τίμιο Σταυρό.
4. Μάθημα 19: οι Άραβες κατακτούν πολλές περιοχές και πολιορκούν δύο φορές την Κωνσταντινούπολη. Με το υγρό πυρ ο Λέων Γ΄ τούς διώχνει το 717.
5. Στη Δύση οι Άραβες περνούν στην Ισπανία, αλλά ο Κάρολος Μαρτέλος τους σταματά στο Πουατιέ. Αργότερα ο Νικηφόρος Φωκάς ελευθερώνει την Κρήτη από τους Σαρακηνούς.
6. Μάθημα 20: τα ανατολικά σύνορα φυλάνε οι Ακρίτες, που παίρνουν γη χωρίς φόρους. Τα ακριτικά τραγούδια, με ήρωα τον Διγενή, είναι η αρχή των δημοτικών τραγουδιών.
7. Μάθημα 21: πολλοί Σλάβοι του νότου γίνονται χριστιανοί και ζουν με τους Βυζαντινούς. Ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος φτιάχνουν το σλαβικό αλφάβητο.
8. Μάθημα 22: ο Βόγορης βαφτίζεται και οι Βούλγαροι γίνονται χριστιανοί, όμως ακολουθούν πόλεμοι ως τη νίκη του Βασιλείου Β΄ στο Κλειδί. Η Όλγα και ο Βλαδίμηρος φέρνουν τους Ρώσους στον χριστιανισμό.

Τι άλλαξε

• Οι Βυζαντινοί χρησιμοποίησαν στρατό, χρήματα, συνθήκες και διπλωματία. Εκχριστιάνισαν Σλάβους, Βουλγάρους και Ρώσους και τους έφεραν κοντά στον πολιτισμό τους.

Πρόσωπα

Ηράκλειος

αυτοκράτορας που νίκησε τους Πέρσες

Πατριάρχης Σέργιος

βοήθησε το κράτος στη μεγάλη ανάγκη

Χοσρόης

βασιλιάς των Περσών

Μωάμεθ

ιδρυτής του Ισλάμ

Λέων Γ΄ ο Ίσαυρος

έσωσε την Πόλη από τους Άραβες

Καλλίνικος

μηχανικός που εφεύρε το υγρό πυρ

Κάρολος Μαρτέλος

αρχηγός των Φράγκων στο Πουατιέ

Νικηφόρος Φωκάς

ελευθέρωσε την Κρήτη από τους Άραβες

Διγενής Ακρίτας

ο πιο ξακουστός Ακρίτας των τραγουδιών

Κύριλλος και Μεθόδιος

φωτιστές των Σλάβων από τη Θεσσαλονίκη

Φώτιος

πατριάρχης που έστειλε τους ιεραποστόλους

Κρούμος

αρχηγός των Βουλγάρων τον 9ο αιώνα

Βόγορης

Βούλγαρος βασιλιάς που βαφτίστηκε Μιχαήλ

Σαμουήλ

Βούλγαρος αρχηγός που νικήθηκε

Βασίλειος Β΄

αυτοκράτορας που νίκησε τους Βουλγάρους

Όλγα και Βλαδίμηρος

φέρνουν τους Ρώσους στον χριστιανισμό

Όροι

Σλάβοι

λαός γεωργών πάνω από τον Δούναβη

Άβαροι

λαός συγγενικός με τους Ούννους

Ισλάμ

η θρησκεία που κήρυξε ο Μωάμεθ

Κοράνιο

το ιερό βιβλίο των μουσουλμάνων

Έξαρχος

διοικητής μιας μακρινής περιοχής

Χαγάνος

ο αρχηγός των Αβάρων

Τίμιος Σταυρός

τον πήραν οι Πέρσες, τον έφερε πίσω

Ακάθιστος Ύμνος

ύμνος προς την Παναγία, ψάλλεται όρθιοι

δρόμωνες

μεγάλα βυζαντινά πολεμικά πλοία

υγρό πυρ

φωτιά που δεν έσβηνε στο νερό

Σαρακηνοί

Άραβες πειρατές της Μεσογείου

Ακρίτες

φρουροί των συνόρων της Ανατολής

στρατιωτόπι

γη που έπαιρνε ο στρατιώτης

βίγλα

μικρό παρατηρητήριο σε ψηλό μέρος

ακριτικά τραγούδια

τραγούδια για τους Ακρίτες

έπος

μεγάλο ποίημα για ηρωικές πράξεις

εκχριστιανίζω

φέρνω κάποιον στον χριστιανισμό

σλαβικό αλφάβητο

γραφή των Σλάβων από το ελληνικό

Κλειδί

στενό όπου νικήθηκαν οι Βούλγαροι