Τόνος και άλλα ορθογραφικά σημεία

Η ενότητα εξηγεί πού μπαίνει ο τόνος, ποιες μονοσύλλαβες λέξεις τονίζονται και τι είναι η έγκλιση του τόνου. Παρουσιάζει επίσης τα διαλυτικά, την απόστροφο και την υποδιαστολή.

Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ 415 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

Ο τόνος μπαίνει στο φωνήεν που προφέρεται πιο δυνατά. Στα κεφαλαία μπαίνει μπροστά από το φωνήεν.
Τονίζονται όλες οι λέξεις με δύο ή περισσότερες συλλαβές. Από τις μονοσύλλαβες τονίζονται μόνο το «ή», το «πού» και το «πώς».
Ανάλογα με τη συλλαβή που τονίζεται, η λέξη είναι οξύτονη, παροξύτονη ή προπαροξύτονη. Ο τόνος δεν ανεβαίνει ποτέ πριν από την προπαραλήγουσα.
Ο τόνος μπορεί να αλλάζει θέση όταν η λέξη κλίνεται και ξεχωρίζει λέξεις που μοιάζουν, π.χ. «πότε» και «ποτέ».
Η έγκλιση του τόνου δίνει δεύτερο τόνο όταν ακολουθεί αδύνατη αντωνυμία.
Τα διαλυτικά δείχνουν ότι δύο φωνήεντα προφέρονται χωριστά.
Η απόστροφος δείχνει ότι χάθηκε ένα φωνήεν. Η υποδιαστολή χωρίζει τα δεκαδικά και ξεχωρίζει το «ό,τι» από το «ότι».

Όροι

τόνος: σημάδι πάνω από το φωνήεν που προφέρεται πιο δυνατά, π.χ. «λύκος»
οξύτονη: λέξη που τονίζεται στη λήγουσα, π.χ. «χωριό»
παροξύτονη: λέξη που τονίζεται στην παραλήγουσα, π.χ. «φίλος»
προπαροξύτονη: λέξη που τονίζεται στην προπαραλήγουσα, π.χ. «θάλασσα»
έγκλιση του τόνου: δεύτερος τόνος όταν ακολουθεί αδύνατη αντωνυμία, π.χ. «απέναντί μας»
διαλυτικά: δύο τελείες πάνω από φωνήεν για να προφερθεί χωριστά, π.χ. «γαϊδαράκος»
απόστροφος: σημάδι στη θέση ενός φωνήεντος που χάθηκε, π.χ. «τ' άλογο»
υποδιαστολή: κόμμα στους δεκαδικούς και στο «ό,τι», π.χ. «23,54»

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποιες μονοσύλλαβες λέξεις παίρνουν τόνο;

Γενικά οι μονοσύλλαβες δεν τονίζονται. Τόνο παίρνουν το διαζευκτικό «ή» και τα ερωτηματικά «πού» και «πώς», καθώς και ο αδύνατος τύπος προσωπικής αντωνυμίας όταν μπορεί να μπερδευτεί με κτητική, π.χ. «Η δασκάλα μού είπε».

Τι είναι η έγκλιση του τόνου;

Είναι ο δεύτερος τόνος που βάζουμε όταν μια λέξη ακολουθείται από αδύνατη αντωνυμία, π.χ. «ο δάσκαλός μας», «κάλεσέ την».

Πότε βάζουμε διαλυτικά;

Όταν δύο φωνήεντα δίπλα δίπλα προφέρονται χωριστά και δε φτιάχνουν δίψηφο, π.χ. «κοροϊδεύω». Δεν τα βάζουμε όταν τονίζεται το πρώτο φωνήεν, π.χ. «γάιδαρος».

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.

Ακολούθησε Κοινοποίησε τη σελίδα