Απαλοιφή φωνήεντος

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

1. Απαλοιφή φωνήεντος λέμε το φαινόμενο όπου ένα φωνήεν χάνεται, όταν βρίσκεται δίπλα σε άλλο φωνήεν ή ανάμεσα σε σύμφωνα.
2. Αν δύο φωνήεντα βρεθούν δίπλα δίπλα στην ίδια λέξη, φεύγει το πιο αδύναμο, με σειρά ισχύος [α] > [ο] > [ου] > [ε] > [ι].
3. Ανάμεσα σε δύο λέξεις, όταν η πρώτη λήγει σε φωνήεν και η δεύτερη ξεκινά με φωνήεν, χάνεται όποιο από τα δύο είναι πιο ασθενές: ή το τελικό της πρώτης ή το αρχικό της δεύτερης.
4. Φωνήεν μπορεί να χαθεί και ανάμεσα σε δύο σύμφωνα, είτε στο εσωτερικό της λέξης είτε στο τέλος της, όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από σύμφωνο.
5. Η απαλοιφή δεν είναι υποχρεωτική· κάποιες φορές δε γίνεται καθόλου, όπως στο «δεκαεφτά».
6. Απόστροφο βάζουμε μόνο όταν χάθηκε φωνήεν από την αρχή ή το τέλος λέξης. Το «μέσα» γίνεται «μες» πριν από σύμφωνο και «μέσ'» πριν από φωνήεν.

Όροι

απαλοιφή φωνήεντος

ένα φωνήεν χάνεται από τη λέξη

ισχυρό φωνήεν

μένει όταν συναντά πιο αδύναμο φωνήεν

ασθενές φωνήεν

αυτό που χάνεται στην απαλοιφή

το πιο ισχυρό φωνήεν

το [α]

το πιο ασθενές φωνήεν

το [ι]

σειρά ισχύος

[α] > [ο] > [ου] > [ε] > [ι]

απόστροφος (')

σημάδι στη θέση του φωνήεντος που χάθηκε

χάνεται το τελικό φωνήεν

π.χ. σε αγαπώ → σ' αγαπώ

χάνεται το αρχικό φωνήεν

π.χ. τα έφερα → τα 'φερα

απαλοιφή ανάμεσα σε σύμφωνα

π.χ. πάρε το → πάρ' το

απαλοιφή στο εσωτερικό λέξης

γράφεται χωρίς απόστροφο

μες

το «μέσα» πριν από λέξη με σύμφωνο

μέσ'

το «μέσα» πριν από λέξη με φωνήεν

όχι υποχρεωτική

η απαλοιφή δε γίνεται πάντα