Η ενότητα δείχνει τέσσερα είδη κειμένων: περιγραφή, αφήγηση, κείμενο οδηγιών και κείμενο επιχειρημάτων. Για το καθένα εξηγεί ποιους χρόνους και ποιες λέξεις χρησιμοποιούμε και σε ποιο είδος λόγου ανήκει.
Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗΕΝΟΤΗΤΑ 215 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Στην περιγραφή ενός προσώπου, ζώου ή αντικειμένου χρησιμοποιούμε παροντικούς χρόνους, τοπικά επιρρήματα και επίθετα που δίνουν ζωντάνια.
Στην αφήγηση γεγονότων χρειαζόμαστε παρατατικό και αόριστο, ρήματα δράσης, χρονικούς συνδέσμους, χρονικά επιρρήματα και χρονικές προτάσεις.
Στο κείμενο οδηγιών, όπως μια συνταγή, βάζουμε τα ρήματα σε οριστική ενεστώτα, προστακτική ή υποτακτική και δίνουμε τα βήματα με τη σωστή χρονική σειρά.
Στο κείμενο επιχειρημάτων χρησιμοποιούμε ενεστώτα και αιτιολογικές προτάσεις και βάζουμε τα επιχειρήματα σε λογική σειρά.
Η περιγραφή και η αφήγηση παρουσιάζουν πρόσωπα και γεγονότα (αναφορικός λόγος), ενώ οι οδηγίες και τα επιχειρήματα θέλουν να οδηγήσουν τον αναγνώστη σε μια ενέργεια (κατευθυντικός λόγος).
Ένα κείμενο μπορεί να συνδυάζει περισσότερα από ένα είδη.
Όροι
περιγραφή
κείμενο που δείχνει πώς είναι ένα πρόσωπο, ζώο ή πράγμα, π.χ. «Είναι ένα κάτασπρο διώροφο»
αφήγηση
κείμενο που λέει γεγονότα με τη σειρά που έγιναν, κυρίως σε παρελθοντικούς χρόνους
κείμενο οδηγιών
κείμενο που δείχνει βήμα βήμα πώς γίνεται κάτι, π.χ. μια συνταγή
κείμενο επιχειρημάτων
κείμενο που προσπαθεί να μας πείσει με λόγους, π.χ. γιατί να περιοριστούν τα αυτοκίνητα στο κέντρο
αναφορικός λόγος
λόγος που παρουσιάζει πρόσωπα, πράγματα και γεγονότα: περιγραφή και αφήγηση
κατευθυντικός λόγος
λόγος που θέλει να οδηγήσει τον αναγνώστη σε μια ενέργεια ή συμπεριφορά: οδηγίες και επιχειρήματα
Ποια είναι τα είδη των κειμένων στη Γραμματική της Ε΄ και ΣΤ΄ Δημοτικού;
Το βιβλίο ξεχωρίζει τέσσερα: περιγραφικά, αφηγηματικά, κείμενα με οδηγίες και κείμενα με επιχειρήματα. Τα δύο πρώτα ανήκουν στον αναφορικό λόγο και τα δύο τελευταία στον κατευθυντικό.
Πώς ξεχωρίζω μια περιγραφή από μια αφήγηση;
Στην περιγραφή τα ρήματα είναι κυρίως σε ενεστώτα και υπάρχουν πολλά επίθετα και τοπικά επιρρήματα. Στην αφήγηση τα ρήματα είναι σε παρατατικό ή αόριστο και βοηθούν χρονικοί σύνδεσμοι, χρονικά επιρρήματα και χρονικές προτάσεις.
Μπορεί ένα κείμενο να ανήκει σε δύο είδη μαζί;
Ναι. Ένα κείμενο μπορεί, για παράδειγμα, να περιγράφει ένα προϊόν και ταυτόχρονα να προσπαθεί να μας πείσει να το αγοράσουμε, όπως η διαφήμιση για την αυτόματη σκούπα.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.