Ο ηλεκτρισμός έρχεται από τα φορτισμένα σωματίδια της ύλης. Η ενότητα δείχνει τον στατικό ηλεκτρισμό, το ηλεκτρικό ρεύμα και το κύκλωμα με τα μέρη του (πηγή, αγωγούς, διακόπτη, συσκευή), τους αγωγούς και τους μονωτές, και γιατί το ρεύμα θέλει προσοχή.
Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΦΥΣΙΚΑΕΝΟΤΗΤΑ 615 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Τα άτομα έχουν πρωτόνια με θετικό φορτίο και ηλεκτρόνια με αρνητικό. Συνήθως τα δύο φορτία είναι ίσα και το σώμα είναι ηλεκτρικά ουδέτερο.
Με το τρίψιμο κάποια ηλεκτρόνια περνούν από ένα σώμα σε άλλο και τα σώματα φορτίζονται. Το όνομα «ηλεκτρισμός» βγαίνει από το ήλεκτρον, όπως έλεγαν οι αρχαίοι το κεχριμπάρι.
Σε κάποια υλικά υπάρχουν ελεύθερα ηλεκτρόνια. Όταν η πηγή τα σπρώχνει να κινηθούν μαζί προς μία κατεύθυνση, έχουμε ηλεκτρικό ρεύμα. Το ρεύμα δεν το βλέπουμε, το καταλαβαίνουμε από όσα κάνει.
Για να περάσει ρεύμα χρειάζεται κλειστό κύκλωμα με πηγή, αγωγούς, διακόπτη και συσκευή. Οι συσκευές μπορούν να συνδεθούν σε σειρά ή παράλληλα.
Αγωγοί είναι τα μέταλλα και ο γραφίτης. Μονωτές είναι το ξύλο, το γυαλί, το ύφασμα και τα πλαστικά. Στο καλώδιο ο αγωγός είναι μέσα και ο μονωτής τον τυλίγει. Το πυρίτιο και το γερμάνιο είναι ημιαγωγοί.
Πηγές είναι οι μπαταρίες, που κάνουν τη χημική ενέργεια ηλεκτρική, οι γεννήτριες και οι φωτοβολταϊκοί μετατροπείς, που κάνουν το φως του Ήλιου ηλεκτρική ενέργεια. Οι πηγές δεν φτιάχνουν ηλεκτρόνια, απλώς τα βάζουν σε κίνηση.
Οι συσκευές μετατρέπουν την ηλεκτρική ενέργεια σε φως, θερμότητα ή κίνηση. Στη λάμπα πυράκτωσης ένα πολύ λεπτό σύρμα από βολφράμιο ζεσταίνεται τόσο πολύ που φωτίζει.
Το ανθρώπινο σώμα είναι αγωγός, γι' αυτό το ρεύμα είναι επικίνδυνο και μπορεί να προκαλέσει ηλεκτροπληξία. Οι ασφάλειες κόβουν μόνες τους το κύκλωμα όταν το ρεύμα γίνει πολύ μεγάλο, για παράδειγμα σε βραχυκύκλωμα.
Κάποια ηλεκτρόνια περνούν από το ένα σώμα στο άλλο. Αυτό που έχασε ηλεκτρόνια φορτίζεται θετικά και αυτό που τα πήρε αρνητικά. Τα αντίθετα φορτία έλκονται, τα όμοια απωθούνται. Αυτός είναι ο στατικός ηλεκτρισμός.
Ποια διαφορά έχει η σύνδεση σε σειρά από την παράλληλη;
Σε σειρά οι συσκευές μπαίνουν η μία πίσω από την άλλη, οπότε αν βγάλεις τη μία σταματούν όλες. Στην παράλληλη κάθε συσκευή ενώνεται απευθείας με την πηγή και δουλεύει μόνη της. Έτσι είναι συνδεδεμένες οι λάμπες και οι συσκευές του σπιτιού.
Όταν λέμε «κλείνω τον διακόπτη», τι παθαίνει το κύκλωμα;
Ανοίγει. Σε ανοιχτό κύκλωμα το ρεύμα σταματά και η λάμπα σβήνει. Αντίστροφα, όταν λέμε «ανοίγω τον διακόπτη», στην ουσία κλείνουμε το κύκλωμα και η λάμπα ανάβει.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.