Η ενότητα ξεχωρίζει τη θερμοκρασία από τη θερμότητα και δείχνει πώς η θερμότητα αλλάζει τη φυσική κατάσταση των σωμάτων: τήξη, πήξη, εξάτμιση, βρασμός, υγροποίηση. Εξηγεί ακόμη γιατί τα σώματα μεγαλώνουν όταν ζεσταίνονται και μικραίνουν όταν κρυώνουν.
Ε΄ Δημοτικού · Φυσικά · Ενοτητα 5 · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Θερμική ενέργεια είναι η κινητική ενέργεια των μορίων, που κινούνται συνέχεια και άτακτα. Όσο πιο γρήγορα κινούνται τα μόρια, τόσο πιο υψηλή είναι η θερμοκρασία του σώματος.
Η θερμότητα ρέει πάντα από το θερμότερο στο ψυχρότερο σώμα. Το ψυγείο την αναγκάζει να πάει ανάποδα, ξοδεύοντας ηλεκτρική ενέργεια, γι' αυτό λέγεται και αντλία θερμότητας.
Το θερμόμετρο έχει ιστορία: ο Γαλιλαίος έφτιαξε ένα με αέρα, αργότερα φτιάχτηκαν κλειστά θερμόμετρα με νερό και οινόπνευμα, και ο Φαρενάιτ έβαλε υδράργυρο. Το ιατρικό θερμόμετρο έχει ένα στένεμα που κρατά τη στάθμη ψηλά ώσπου να το τινάξουμε.
Τήξη λέμε όταν ένα στερεό γίνεται υγρό και πήξη όταν ένα υγρό γίνεται στερεό. Για κάθε καθαρή ουσία γίνονται στην ίδια θερμοκρασία, για το νερό στους 0 °C, και όσο κρατούν η θερμοκρασία μένει ίδια.
Η εξάτμιση γίνεται μόνο στην επιφάνεια ενός υγρού. Προχωρά πιο γρήγορα όταν η επιφάνεια είναι μεγάλη, όταν φυσάει και όταν το υγρό είναι ζεστό. Έτσι στεγνώνουν τα ρούχα και έτσι μαζεύουμε αλάτι στις αλυκές.
Στον βρασμό το υγρό γίνεται αέριο σε όλη του τη μάζα. Υγροποίηση ή συμπύκνωση λέμε όταν ένα αέριο δίνει θερμότητα και γίνεται υγρό, όπως οι υδρατμοί που θολώνουν ένα κρύο τζάμι.
Ο ιδρώτας, καθώς εξατμίζεται, παίρνει θερμότητα από το σώμα. Έτσι το σώμα κρατά τη θερμοκρασία του γύρω στους 37 °C.
Όταν ένα σώμα ζεσταίνεται μεγαλώνει (διαστολή), όταν κρυώνει μικραίνει (συστολή). Στο οπλισμένο σκυρόδεμα το ατσάλι και το σκυρόδεμα διαστέλλονται το ίδιο, γι' αυτό δουλεύουν μαζί χωρίς να ραγίζουν.
Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.
Συχνές απορίες
Ποια διαφορά έχει η θερμοκρασία από τη θερμότητα;
Η θερμοκρασία δείχνει πόσο ζεστό ή κρύο είναι ένα σώμα και τη μετράμε με θερμόμετρο. Θερμότητα λέμε την ενέργεια που περνά από ένα σώμα σε άλλο επειδή έχουν διαφορετική θερμοκρασία. Περνά πάντα από το θερμότερο στο ψυχρότερο.
Ποια διαφορά έχει η εξάτμιση από τον βρασμό;
Και στα δύο ένα υγρό γίνεται αέριο. Στην εξάτμιση φεύγουν μόρια μόνο από την πάνω επιφάνεια. Ο βρασμός γίνεται μέσα σε όλο το υγρό, σε μια θερμοκρασία που είναι ορισμένη για κάθε ουσία: για το αποσταγμένο νερό, 100 °C.
Γιατί το ψυγείο είναι ζεστό από πίσω;
Το ψυγείο παίρνει θερμότητα από το κρύο εσωτερικό του και τη δίνει στο πιο ζεστό δωμάτιο, από το πλέγμα που έχει πίσω. Από μόνη της η θερμότητα δεν πηγαίνει ανάποδα, γι' αυτό το ψυγείο χρειάζεται ηλεκτρική ενέργεια.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.