Η τροφή κάνει ένα μακρύ ταξίδι μέσα στο σώμα μας. Η ενότητα γνωρίζει τα βασικά συστατικά των τροφών, τα δόντια και τα όργανα του πεπτικού συστήματος, και τι κάνει το καθένα στη διαδρομή της τροφής.
Ε΄ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥΦΥΣΙΚΑΕΝΟΤΗΤΑ 415 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη, γραμμένη με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης. Μπορεί να έχει λάθη: πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Από τις τροφές το σώμα παίρνει ενέργεια και υλικά για να μεγαλώνει. Τα όργανα που επεξεργάζονται την τροφή αποτελούν μαζί το πεπτικό σύστημα.
Οι τροφές περιέχουν έξι βασικές ομάδες συστατικών: υδατάνθρακες, πρωτεΐνες, λίπη, βιταμίνες, φυτικές ίνες, άλατα με ιχνοστοιχεία.
Η λέξη πρωτεΐνη βγαίνει από το «πρώτειος», αυτός που έχει την πρώτη θέση. Οι υδατάνθρακες είναι από τις κύριες πηγές ενέργειας του σώματος. Τις φυτικές ίνες το σώμα δεν τις απορροφά, βοηθούν όμως την τροφή να προχωρά.
Με τα δόντια κόβουμε και μασάμε την τροφή. Το μάσημα τη σπάει σε μικρά κομμάτια που ανακατεύονται με τα υγρά του στόματος.
Τα ονόματα των δοντιών έχουν νόημα: οι κυνόδοντες από το αρχαίο «κύων» (σκύλος), οι τραπεζίτες από την πλατιά «τράπεζά» τους, ενώ οι φρονιμίτες βγαίνουν πολύ αργότερα, στην ενήλικη ζωή.
Το σάλιο, από τους σιελογόνους αδένες, αρχίζει να διασπά το άμυλο και βοηθά να γίνει η μπουκιά. Η μπουκιά κατεβαίνει από τον οισοφάγο στο στομάχι, όπου τα στομαχικά υγρά την κάνουν πηχτό χυλό.
Στο λεπτό έντερο η τροφή διασπάται κι άλλο, με τα εντερικά υγρά, τη χολή και τα υγρά του παγκρέατος. Τα χρήσιμα συστατικά περνούν από εκεί στο αίμα.
Στο παχύ έντερο τα άχρηστα υπολείμματα γίνονται πιο πηχτά και βγαίνουν από τον πρωκτό. Στομάχι και έντερα κινούνται συνέχεια· όταν είναι άδεια, ο αέρας μέσα τους κάνει το γνωστό «γουργούρισμα».
Οι κοπτήρες, που κόβουν την τροφή, οι κυνόδοντες, οι προγόμφιοι και οι γομφίοι ή τραπεζίτες, που έχουν πλατιά επιφάνεια για το μάσημα. Τα πρώτα δόντια του παιδιού λέγονται νεογιλά. Γύρω στα έξι χρόνια αρχίζουν να πέφτουν και στη θέση τους βγαίνουν τα μόνιμα.
Ποια διαδρομή κάνει η τροφή;
Στο στόμα μασιέται και με το σάλιο γίνεται μπουκιά. Από τον φάρυγγα και τον οισοφάγο φτάνει στο στομάχι. Μετά περνά στο λεπτό έντερο, όπου τα χρήσιμα συστατικά μπαίνουν στο αίμα, και στο παχύ έντερο. Τα άχρηστα υπολείμματα βγαίνουν από τον πρωκτό.
Τι κάνουν το συκώτι και το πάγκρεας;
Είναι αδένες. Το συκώτι φτιάχνει τη χολή, που φυλάγεται στη χοληδόχο κύστη και βοηθά στη διάσπαση των λιπών. Το πάγκρεας φτιάχνει ουσίες για τη διάσπαση των υδατανθράκων και των πρωτεϊνών. Και τα δύο ρίχνουν τα υγρά τους στο δωδεκαδάκτυλο.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.