Απόσπασμα από τη διάλεξη του Ζαν Πολ Σαρτρ «Ο υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός» (1946), σε μετάφραση Κώστα Σταματίου: με το δίλημμα ενός μαθητή του στην Κατοχή, ο Σαρτρ δείχνει ότι ο άνθρωπος είναι μόνος, ελεύθερος να διαλέξει και να «εφεύρει» την ηθική του.
Γ΄ Λυκείου · Λογοτεχνία · 15 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Η εισαγωγή παρουσιάζει τον υπαρξισμό: ο άνθρωπος είναι ύπαρξη ριγμένη στον κόσμο, που δίνει η ίδια νόημα στη ζωή της με τις ελεύθερες πράξεις της.
Ένας μαθητής του Σαρτρ, με πατέρα που έγερνε προς τους Γερμανούς και αδελφό σκοτωμένο το 1940, πρέπει να αποφασίσει.
Η μία δράση είναι άμεση και βέβαιη αλλά για ένα πρόσωπο· η άλλη αφορά ένα έθνος αλλά μπορεί να μη χρησιμεύσει σε τίποτα.
Ούτε το χριστιανικό δόγμα ούτε η ηθική του Καντ λύνουν το δίλημμα.
Ούτε το συναίσθημα μπορεί να είναι οδηγός, γιατί η αξία του φαίνεται μόνο από την πράξη: ένας φαύλος κύκλος.
Και η συμβουλή δεν βοηθά, γιατί διαλέγοντας σύμβουλο έχουμε ήδη διαλέξει την απάντηση.
Συμπέρασμα: δεν υπάρχει γενική ηθική· ο άνθρωπος είναι ελεύθερος και πρέπει να εφεύρει τη λύση του.
Ποιο είναι το δίλημμα του νέου στο κείμενο του Σαρτρ;
Να φύγει για την Αγγλία και να πολεμήσει με τις Ελεύθερες Γαλλικές Δυνάμεις ή να μείνει κοντά στη μητέρα του, που ζει μόνο για εκείνον. Η μία ηθική είναι της προσωπικής αφοσίωσης, η άλλη πιο πλατιά αλλά αβέβαιη στο αποτέλεσμα.
Γιατί δεν βοηθούν τον νέο ούτε το χριστιανικό δόγμα ούτε η καντιανή ηθική;
Γιατί είναι πολύ γενικά. Το δόγμα λέει να αγαπάμε τον πλησίον, αλλά δεν λέει ποιον: τη μητέρα ή τον συμπολεμιστή. Η αρχή του Καντ να βλέπουμε τον άλλον ως σκοπό και όχι ως μέσο οδηγεί και στις δύο επιλογές.
Τι σημαίνει ότι ο άνθρωπος είναι «εγκαταλειμμένος» για τον Σαρτρ;
Ότι είναι αφημένος στη δική του πρωτοβουλία, χωρίς έτοιμη ηθική ή «σημάδια» στον κόσμο. Είναι ελεύθερος να διαλέξει μόνος του και γι’ αυτό απόλυτα υπεύθυνος.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.