απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Μάθημα XXXIX

Ένα πρότυπο ιδανικού ανθρώπου

Ο Σενέκας περιγράφει τον Στωικό σοφό, που δεν τον εμποδίζουν ούτε η φτώχεια ούτε ο πόνος αλλά χρησιμοποιεί κάθε περίσταση, όπως ο Φειδίας έφτιαχνε αγάλματα από όποιο υλικό είχε. Γραμματική: οι υποθετικοί λόγοι.

Γ΄ Λυκείου · Λατινικά · Μάθημα XXXIX · 15 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Τον σοφό δεν τον εμποδίζουν ούτε η φτώχεια ούτε ο πόνος ούτε όσα παρασύρουν και γκρεμίζουν τους άπειρους.
  2. Δεν τον καταβάλλουν οι συμφορές· αντίθετα, τις χρησιμοποιεί.
  3. Ο Φειδίας έφτιαχνε αγάλματα από ελεφαντόδοντο και από χαλκό, και από μάρμαρο ή φτηνότερο υλικό θα έφτιαχνε το καλύτερο δυνατό.
  4. Ο σοφός δείχνει την αρετή του στον πλούτο ή στη φτώχεια, στην πατρίδα ή στην εξορία, ως στρατηγός ή στρατιώτης, υγιής ή ανάπηρος.
  5. Όποια τύχη κι αν του λάχει, θα δημιουργήσει κάτι αξιομνημόνευτο.
  6. Ανοιχτή υπόθεση: si / nisi + οριστική κάθε χρόνου, απόδοση σε οποιαδήποτε έγκλιση (si licebit ... explicabit).
  7. Αντίθετη προς την πραγματικότητα: υποτακτική παρατατικού (παρόν) ή υπερσυντελίκου (παρελθόν)· αντιστοιχεί στη δυνητική οριστική των αρχαίων ελληνικών.
  8. Δυνατή ή πιθανή: υποτακτική ενεστώτα (αντιστοιχεί στη δυνητική ευκτική)· η αρνητική αντιπαράθεση γίνεται με si non ή si minus.

Πρόσωπα

σοφός (sapiens)
ο ιδανικός άνθρωπος των Στωικών
Φειδίας
Έλληνας γλύπτης, παράδειγμα καλλιτέχνη που αξιοποιεί κάθε υλικό
Σενέκας
κατά το μάθημα XXXV, Στωικός φιλόσοφος και συγγραφέας

Όροι

imperitus, -a, -um
άπειρος
praeceps, -cipitis
αυτός που πέφτει με το κεφάλι
premo, pressi, pressum, -ere
πιέζω, καταβάλλω
mala, -orum
οι συμφορές
ebur, -oris
το ελεφαντόδοντο
simulacrum, -i
το ομοίωμα, το άγαλμα
marmor, -oris
το μάρμαρο
vilis, -is, -e
ευτελής, φτηνός
materia, -ae
το υλικό
integer / debilis
υγιής / ανάπηρος
memorabilis, -is, -e
αξιομνημόνευτος
Υπόθεση ανοιχτή
si + οριστική κάθε χρόνου
Υπόθεση αντίθετη
si + υποτ. παρατατικού ή υπερσυντελίκου
Υπόθεση δυνατή ή πιθανή
si + υποτακτική ενεστώτα

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Τι κοινό έχει ο σοφός με τον Φειδία;

Ο Φειδίας δεν ήξερε να φτιάχνει αγάλματα μόνο από ελεφαντόδοντο αλλά και από χαλκό, και από μάρμαρο ή φτηνότερο υλικό θα έκανε το καλύτερο δυνατό. Έτσι και ο σοφός δείχνει την αρετή του στον πλούτο ή στη φτώχεια, στην πατρίδα ή στην εξορία, ως στρατηγός ή ως στρατιώτης.

Πώς εκφέρεται ο υποθετικός λόγος της ανοιχτής υπόθεσης;

Υπόθεση με si (αρνητικό nisi) και οριστική οποιουδήποτε χρόνου, απόδοση με οποιαδήποτε έγκλιση, π.χ. si hoc facis, erras. Δεν δηλώνεται αν η υπόθεση αληθεύει.

Πώς εκφέρεται η υπόθεση αντίθετη προς την πραγματικότητα και η δυνατή;

Αντίθετη: si + υποτακτική παρατατικού και στα δύο μέρη για το παρόν, υπερσυντελίκου για το παρελθόν (si marmor obtulisses, fecisset). Δυνατή ή πιθανή: si + υποτακτική ενεστώτα και στα δύο μέρη (si hoc facias, erres).

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.