απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
Μάθημα XXXV

Ο φιλόσοφος μπροστά στα δεινά της εξορίας

Από την παρηγορητική επιστολή του Σενέκα προς τη μητέρα του Ελβία: η φτώχεια δεν βλάπτει τον σοφό, και μεγάλοι άνδρες της Ρώμης έζησαν και πέθαναν φτωχοί. Γραμματική: οι αιτιολογικές προτάσεις.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΛΑΤΙΝΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑ XXXV15 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

  1. Ο Σενέκας γράφει από την εξορία στη μητέρα του ότι οι ταλαιπωρίες δεν αγγίζουν τον σοφό και φέρνει παραδείγματα φτώχειας.
  2. Λέγεται ότι ο Όμηρος είχε έναν δούλο, ο Πλάτων τρεις και ο Ζήνων κανέναν, κι όμως κανείς δεν τους λυπάται.
  3. Ο Μενήνιος Αγρίππας, που συμφιλίωσε πατρικίους και πληβείους, κηδεύτηκε με έρανο.
  4. Ο Ατίλιος Ρήγουλος έγραψε από την Αφρική ότι ο μισθωτός του έφυγε και ο αγρός του εγκαταλείφθηκε· η Σύγκλητος αποφάσισε να τον φροντίσει το κράτος.
  5. Οι κόρες του Σκιπίωνα πήραν προίκα από το δημόσιο ταμείο, γιατί ο πατέρας τους δεν τους άφησε τίποτα· ο ρωμαϊκός λαός πήρε τη θέση του πεθερού.
  6. Αιτιολογικές με quod, quia, quoniam: οριστική για αντικειμενική αιτία, υποτακτική για υποκειμενική.
  7. Αιτιολογικός cum: πάντα υποτακτική, με ακολουθία των χρόνων (cum ... exigeret).
  8. Propterea quod και παρόμοιες φράσεις δείχνουν ότι το quod είναι αιτιολογικό και όχι αναφορικό.

Πρόσωπα

Σενέκας (L. Annaeus Seneca)
Στωικός φιλόσοφος που γράφει από την εξορία
Ελβία
η μητέρα του Σενέκα, παραλήπτρια της παρηγορίας
Όμηρος, Πλάτων, Ζήνων
σοφοί που έζησαν με λίγους ή κανέναν δούλο
Μενήνιος Αγρίππας
συμφιλίωσε πατρικίους και πληβείους (494 π.Χ.)
Ατίλιος Ρήγουλος
ύπατος στον Α΄ Καρχηδονιακό πόλεμο
Σκιπίων
οι κόρες του προικίστηκαν από το δημόσιο ταμείο

Όροι

misereor + γεν.
λυπάμαι κάποιον (αποθετικό)
plebs, plebis
οι πληβείοι
sequester, -tris
ο μεσολαβητής
aes, aeris
ο χαλκός· τα χρήματα
aere collato
με έρανο
fundo, fudi, fusum, -ere
τρέπω σε φυγή
desero, deserui, desertum, -ere
εγκαταλείπω
rus, ruris
ο αγρός
aerarium, -ii
το δημόσιο ταμείο
dos, dotis
η προίκα
tributum, -i
ο φόρος
socer, -eri
ο πεθερός
quod, quia, quoniam
αιτιολογικοί σύνδεσμοι
Αιτιολογικός cum
αφού, επειδή· πάντα με υποτακτική

ΠΑΙΞΕ ΤΟΤηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · Ζευγάρια · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Ποια παραδείγματα φτώχειας φέρνει ο Σενέκας;

Ο Όμηρος είχε έναν δούλο, ο Πλάτων τρεις, ο Ζήνων κανέναν. Ο Μενήνιος Αγρίππας κηδεύτηκε με έρανο. Όταν ο Ρήγουλος πολεμούσε στην Αφρική, το κράτος ανέλαβε τον αγρό του. Οι κόρες του Σκιπίωνα πήραν προίκα από το δημόσιο ταμείο.

Πότε η αιτιολογική πρόταση έχει οριστική και πότε υποτακτική;

Με quod, quia, quoniam έχουμε οριστική όταν η αιτία είναι αντικειμενικά αποδεκτή, και υποτακτική όταν είναι υποκειμενική, δηλαδή η γνώμη του υποκειμένου της κύριας ή μια υποτιθέμενη αιτία (quod iuvenes corrumperet, «γιατί τάχα διέφθειρε τους νέους»).

Με ποια έγκλιση εκφέρεται ο αιτιολογικός cum;

Πάντα με υποτακτική, γιατί η αιτιολογία προκύπτει από λογική διεργασία· τηρείται η ακολουθία των χρόνων. Μόρια όπως το praesertim βοηθούν να τον ξεχωρίσουμε από τον ιστορικό cum.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.