Το κρητικό ζήτημα κατά την τελευταία περίοδο της Τουρκοκρατίας

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1869 έως 1898

Γιατί

• Ο Οργανικός Νόμος αδικεί το χριστιανικό στοιχείο και η διοίκηση είναι μισαλλόδοξη.
• Οι κρίσεις του Ανατολικού Ζητήματος, όπως ο ρωσοτουρκικός πόλεμος του 1877, δίνουν ευκαιρίες για επανάσταση.
• Η ανάκληση των προνομίων το 1889 φέρνει την πιο ζοφερή περίοδο της τουρκοκρατίας.

Τι έγινε

1. Η επανάσταση του 1878 καταλήγει στον Χάρτη της Χαλέπας, που κάνει την Κρήτη ημιαυτόνομη επαρχία.
2. Ο Ιωάννης Φωτιάδης κυβερνά με φρόνηση ως το 1885 και ανθεί ο κρητικός τύπος.
3. Οι Καραβανάδες και οι Ξυπόλυτοι οξύνουν τα πολιτικά πάθη ως τη βία.
4. Το ψήφισμα ένωσης των Καραβανάδων το 1889 φέρνει ανάκληση των προνομίων της Χαλέπας.
5. Ο Κούνδουρος προτείνει τη Μεταπολίτευση και ξεσπά νέα επανάσταση.
6. Το 1897 ψήφισμα ένωσης στο Ακρωτήρι, απόβαση του Βάσσου και πόλεμος με την Τουρκία.

Τι άλλαξε

• Οι Κρήτες δέχονται την αυτονομία και ύπατος αρμοστής επιβάλλεται ο πρίγκιπας Γεώργιος.
• Η σφαγή του Ηρακλείου επισπεύδει τη λύση και ο τουρκικός στρατός απομακρύνεται το 1898.
• Τελειώνει η μακραίωνη περίοδος της τουρκοκρατίας στην Κρήτη.

Πρόσωπα

Χαρίλαος Τρικούπης

Ο επικεφαλής της ελληνικής κυβέρνησης που το 1877 δήλωσε ότι θα στήριζε νέα επανάσταση στην Κρήτη.

Ιωάννης Φωτιάδης

Ο χριστιανός Γενικός Διοικητής που κυβέρνησε την Κρήτη ως το 1885 με φρόνηση και δικαιοσύνη.

Μανούσος Κούνδουρος

Ο Σφακιανός πολιτευτής που εμπνεύστηκε την ιδέα της Μεταπολιτεύσεως.

Ελευθέριος Βενιζέλος

Ο νεαρός δικηγόρος που απέρριψε την αγγλική προστασία και ηγήθηκε στο Ακρωτήρι το 1897.

Τιμολέων Βάσσος

Ο συνταγματάρχης που αποβιβάστηκε το 1897 για να καταλάβει την Κρήτη στο όνομα του βασιλιά.

πρίγκιπας Γεώργιος

Ο δευτερότοκος γιος του Γεωργίου Α΄ που οι Μεγάλες Δυνάμεις επέβαλαν ως Ύπατο Αρμοστή.

Όροι

κόμμα των μπέηδων

Η πανίσχυρη μουσουλμανική παράταξη που αντιδρούσε σε κάθε εξίσωση χριστιανών και μουσουλμάνων.

Χάρτης της Χαλέπας

Η σύμβαση του 1878 που έφτιαξε ημιαυτόνομη επαρχία με ιδιαίτερα προνόμια.

Καραβανάδες και Ξυπόλυτοι

Τα δύο μεγάλα κρητικά κόμματα της δεκαετίας 1878 έως 1888.

βασιβουζούκοι

Οι άτακτοι Οθωμανοί που τρομοκρατούσαν τους χριστιανούς.

Μεταπολίτευση

Η ιδέα αυτόνομης ή ημιαυτόνομης πολιτείας υπό την επικυριαρχία του σουλτάνου και την προστασία των Δυνάμεων.