Το προσφυγικό ζήτημα κατά την Καποδιστριακή περίοδο

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1828 έως 1831

Γιατί

• Οι επαναστατικές κυβερνήσεις δεν είχαν ασχοληθεί συστηματικά με τους πρόσφυγες και το πρόβλημα πέρασε στον Κυβερνήτη.
• Η χώρα είναι ρημαγμένη, με φτώχεια, αναρχία και σύνορα που ακόμη ορίζονται διεθνώς.
• Προτεραιότητα του Καποδίστρια είναι η κρατική οργάνωση, η ασφάλεια και οι οικονομικοί πόροι.

Τι έγινε

1. Στην Αίγινα καταρτίζονται κατάλογοι προσφύγων και το Ορφανοτροφείο δίνει τροφή σε 2.000 πρόσφυγες.
2. Ιδρύεται η «Πρόνοια» κοντά στο Ναύπλιο, ενώ οι συνοικισμοί σε Πόρο και Κόρινθο αποτυγχάνουν.
3. Η εγκατάσταση υπηρετεί και την ασφάλεια: οι πρόσφυγες του Ολύμπου εγκαθίστανται ειρηνικά στην Ελευσίνα.
4. Η Δ΄ Εθνική Συνέλευση του Άργους αποφασίζει κτηματολόγιο και διανομή 200.000 στρεμμάτων εθνικής γης με προσωρινούς τίτλους.
5. Ο Καποδίστριας αναγνωρίζει δικαίωμα ψήφου σε ετερόχθονες και ακτήμονες.
6. Οι Κρήτες πρόσφυγες εγκαθίστανται σε Αργολίδα, Κορινθία και Μεσσηνία, με εθνική γη, βοήθεια για κατοικίες και κρατικό έρανο.

Τι άλλαξε

• Τα μέτρα ανακουφίζουν αλλά δεν λύνουν ριζικά το προσφυγικό, λόγω της δυσπραγίας και της οικονομικής αδυναμίας του κράτους.
• Οι πρόκριτοι ερεθίζουν τους αυτόχθονες με την ιδέα ότι η εθνική γη θα δοθεί σε ξένους.
• Οι πρόσφυγες τάσσονται με την αντιπολίτευση και μετά τη δολοφονία του Κυβερνήτη ζητούν τόπο εγκατάστασης.

Πρόσωπα

Ιωάννης Καποδίστριας

Ο Κυβερνήτης που ένταξε το προσφυγικό σε ένα ευρύτερο σχέδιο κρατικής οργάνωσης.

Χίοι πρόσφυγες

Ζήτησαν ρύθμιση των χρεών της αποτυχημένης εκστρατείας ανακατάληψης του νησιού τους.

Κυδωνιείς πρόσφυγες

Αποκλείστηκαν από τη Δ΄ Εθνοσυνέλευση και οι περισσότεροι επέστρεψαν στη Μικρά Ασία.

Σουλιώτες

Ο Καποδίστριας αρνήθηκε τον συνοικισμό τους από φόβο αναταραχών από τόσους ενόπλους μαζί.

Κρήτες πρόσφυγες

Έφτασαν το 1830 και το κράτος τους εγκατέστησε γρήγορα στην Πελοπόννησο.

Όροι

Πρόνοια

Ο πρώτος γεωργικός συνοικισμός προσφύγων, στα περίχωρα του Ναυπλίου.

εθνικά κτήματα

Η δημόσια γη, το μόνο ουσιαστικό κεφάλαιο της κυβέρνησης, που πολλοί εποφθαλμιούσαν.

Πανελλήνιον

Υπέβαλε σχέδιο εκλογικού νόμου που δεν έδινε ψήφο σε ετερόχθονες και ακτήμονες.

Επιτροπή επί των Αναφορών

Προέτρεπε να προωθηθούν τα προσφυγικά αιτήματα και προέκρινε τόπους για τους Κρήτες.

Ψήφισμα ΚΔ΄

Όριζε πόσα στρέμματα εθνικής γης παίρνει κάθε κρητική οικογένεια ανάλογα με την ιδιότητά της.