Το προσφυγικό ζήτημα κατά την ελληνική επανάσταση

Από την πρώτη χρονιά του Αγώνα πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, την ηπειρωτική χώρα και τα νησιά καταφεύγουν στην ελεύθερη Ελλάδα. Η πολιτική ηγεσία όμως δεν αντιμετώπισε μεθοδικά το προσφυγικό.

Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΙΣΤΟΡΙΑ ΕΝΟΤΗΤΑ 320 ΛΕΠΤΑ

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

ΧΡΟΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1821 έως 1827

Γιατί

Μετά την εξέγερση των ναυτικών νησιών και της Σάμου οι Τούρκοι πήραν μέτρα τρομοκράτησης των Ελλήνων της Μικράς Ασίας.
Η καταστολή των κινημάτων στη Μαγνησία, τη Χαλκιδική, τον Όλυμπο και την Ήπειρο έστειλε κατοίκους νότια, για να αποφύγουν τα αντίποινα.
Οι καταστροφές της Χίου, της Κάσου και των Ψαρών ξερίζωσαν νησιωτικούς πληθυσμούς.

Τι έγινε

Η καταστροφή των Κυδωνιών στις αρχές Ιουνίου του 1821 έστειλε τους κατοίκους στα Ψαρά και τη Λέσβο.
Ο συνωστισμός στις Σποράδες έφερε φτώχεια και αναρχία, και μέρος των προσφύγων στράφηκε στη ληστεία και την πειρατεία.
Οι Σουλιώτες έφθασαν στις αρχές του 1823, και το Βουλευτικό τους παραχώρησε το Ζαπάντι, όμως οι ντόπιοι ματαίωσαν την παραχώρηση.
Τον Ιούνιο του 1824 περίπου 3.600 Ψαριανοί εγκατέλειψαν το νησί τους, και πολλοί βρήκαν μόνιμο τόπο στην Αίγινα.
Η Ερμούπολη, που πήρε το όνομά της το 1825, συγκέντρωσε πρόσφυγες κυρίως από τη Χίο.
Στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση οι προσφυγικές ομάδες ζήτησαν εκπροσώπηση και τόπο μόνιμης εγκατάστασης, και το ψήφισμα της 5ης Μαΐου 1827 τους καλούσε να ζητήσουν τόπο.

Τι άλλαξε

Οι επαναστατικές κυβερνήσεις δεν υλοποίησαν τις αποφάσεις τους και δεν οργάνωσαν συνοικισμούς προσφύγων.
Η περίθαλψη στηρίχθηκε στον αυθορμητισμό των τοπικών κοινοτήτων ή σε εντελώς προσωρινά μέτρα.
Η απόφαση για το Ζαπάντι έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα των «εθνικών γαιών».

Πρόσωπα

Σουλιώτες: Οι πρώτοι από τους Ηπειρώτες πρόσφυγες που εκπροσωπήθηκαν στη Γ΄ Εθνοσυνέλευση.
Σμυρναίοι: Οι μόνοι Μικρασιάτες που ζήτησαν από τη Συνέλευση τόπο για πόλη με την επωνυμία «Νέα Σμύρνη».
Ψαριανοί: Οι πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν με κυβερνητική άδεια στη Μονεμβασιά και τελικά βρήκαν μόνιμο τόπο στην Αίγινα.
Χίοι: Οι πρόσφυγες που δεν επιδίωξαν αποκατάσταση αλλά εργάστηκαν για την ανακατάληψη του νησιού τους.
Φαναριώτες: Οι πρόσφυγες της Κωνσταντινούπολης που διακρίθηκαν γρήγορα στην πολιτική οργάνωση του επαναστατημένου έθνους.
Φαβιέρος: Αυτός που έδωσε το όνομά του στην αποτυχημένη επιχείρηση του 1827 έως 1828 για την ανακατάληψη της Χίου.

Όροι

Ερμούπολη: Ο προσφυγικός συνοικισμός της Σύρου, αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτοτελούς και ακμαίου συνοικισμού της Επανάστασης.
Ζαπάντι: Η περιοχή βορειοδυτικά του Αγρινίου που το Βουλευτικό παραχώρησε στους Σουλιώτες.

ΠΑΙΞΕ ΤΟΚρεμάλα · Ζευγάρια · Χρονογραμμή με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Εξάσκηση

Συχνές απορίες

Από πού ήρθαν οι πρόσφυγες του Αγώνα;

Από τη Μικρά Ασία, την Κωνσταντινούπολη και την Κύπρο, από τη Θεσσαλία, τη Μακεδονία και την Ήπειρο, και από τα νησιά του Αιγαίου και την Κρήτη.

Ποια ήταν η πρώτη ιδέα για αποκατάσταση προσφύγων;

Η παραχώρηση του Ζαπαντίου στους Σουλιώτες από το Βουλευτικό, που ματαιώθηκε από οργανωμένες αντιδράσεις των ντόπιων.

Γιατί ξεχωρίζει η Ερμούπολη;

Είναι αυτοτελής και ακμαίος προσφυγικός συνοικισμός που στηρίχθηκε στην πρωτοβουλία των οικιστών του, χωρίς κυβερνητική αρωγή.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.