Ο άνθρωπος

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.

Τι έγινε

1. Η αρχαία Ελλάδα αντικρίζει πρώτα τον άνθρωπο: η φιλοσοφία και η τέχνη της είναι ανθρωποκεντρικές, όπως ο Παρθενώνας.
2. Ανθρωποκεντρική είναι και η πολιτική της: φτάνει στη δημοκρατία και στην προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων.
3. Η πίστη στον άνθρωπο πέρασε από την αρχαία στη νέα Ελλάδα και έγινε παράδοση.
4. Ο Σεφέρης στη Στοκχόλμη: μικρή χώρα, τεράστια παράδοση που παραδόθηκε χωρίς διακοπή, γλώσσα που δεν έπαψε να μιλιέται.
5. Κανόνας της παράδοσης είναι η δικαιοσύνη: όποιος ξεπερνά το μέτρο τιμωρείται από τις Ερινύες, κατά τον Ηράκλειτο ακόμη και ο ήλιος.
6. Ο σύγχρονος κόσμος χρειάζεται την ποίηση· οι γλώσσες περιορισμένης χρήσης δεν πρέπει να γίνονται φράχτες.
7. Κατακλείδα: ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους και η απάντηση του Οιδίποδα· συνοδεύει κείμενο του Γ. Γραμματικάκη για τον «μετέωρο άνθρωπο».

Πρόσωπα

Γιώργος Σεφέρης

ποιητής που μίλησε στη Στοκχόλμη όταν τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας

Οιδίποδας

έλυσε το αίνιγμα της Σφίγγας με την απάντηση «ο άνθρωπος»

Σφίγγα

το τέρας στο δρόμο της Θήβας που έθεσε το αίνιγμα

Ηράκλειτος

Ίωνας φιλόσοφος που είπε ότι ούτε ο ήλιος θα ξεπεράσει το μέτρο

Γιάννης Μακρυγιάννης

ο αγράμματος «δάσκαλος» του Σεφέρη που έμαθε να γράφει στα 35 του

Ευριπίδης

είπε ότι δούλος είναι όποιος δεν μπορεί να εκφράσει τη σκέψη του

Γ. Γραμματικάκης

συγγραφέας του κειμένου για τον «μετέωρο άνθρωπο»

Όροι

ανθρωποκεντρικός

που βάζει τον άνθρωπο στο κέντρο, όπως η αρχαία ελληνική φιλοσοφία και τέχνη

μέτρο

το όριο που δεν πρέπει να ξεπεράσει ούτε ο άνθρωπος ούτε η φύση

Ερινύες

θεότητες που τιμωρούν όποιον ξεπερνά το μέτρο, βοηθοί της Δίκης

μετέωρος άνθρωπος

κατά τον Γραμματικάκη, ο άνθρωπος χωρίς κέντρο στο Σύμπαν που ισορροπεί απλώνοντας το χέρι στους άλλους