Εισαγωγή στη θεματική ενότητα που, με αφετηρία τον αγώνα Δίκαιου και Άδικου Λόγου στις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, συγκεντρώνει κείμενα για τη γλώσσα της εξουσίας και τη γλώσσα της παιδείας.
Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥΕΚΦΡΑΣΗ-ΕΚΘΕΣΗ15 ΛΕΠΤΑ
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Το βιβλίο δεν αντιγράφεται: άνοιξέ το παραπάνω.
Τι έγινε
Στο απόσπασμα από τις «Νεφέλες» ο Δίκαιος Λόγος υπερασπίζεται την παλιά αγωγή και ο Άδικος υπόσχεται απολαύσεις.
Η ενότητα είναι θεματική και όχι ειδολογική: ένα θέμα που στεγάζει πολλά είδη λόγου.
Η άδικη εξουσία παραμορφώνει τη γλώσσα· η γλώσσα της παιδείας έχει κύριο γνώρισμα την ελευθερία.
Παραδείγματα δίκαιου λόγου απέναντι στην εξουσία: ο Προμηθέας απέναντι στον Ερμή, η Αντιγόνη απέναντι στον Κρέοντα, ο Μέγας Βασίλειος, ο Κολοκοτρώνης απέναντι στον Ιμπραήμ.
Ο άνθρωπος στο κέντρο: η ομιλία του Σεφέρη στη Στοκχόλμη και η εισήγηση του Δελμούζου στη Βαλκανική Διάσκεψη.
Εθνική αγωγή και ολοκληρωτισμός: αναγνωστικά των δικτατοριών Μεταξά και Χότζα, και ο μεσσιανισμός στην επιφυλλίδα του Φ. Πολίτη.
Κλείσιμο με την ομιλία του Ι. Θ. Κακριδή για την παιδεία ως θεραπευτική δύναμη της ψυχής.
Πρόσωπα
Αριστοφάνης
κωμωδιογράφος· στις «Νεφέλες» του συγκρούονται ο Δίκαιος και ο Άδικος Λόγος
Προμηθέας
στην τραγωδία του Αισχύλου εκφράζει το Δίκαιο Λόγο απέναντι στην εξουσία του Δία
Αντιγόνη
δεν υποχωρεί στην εξουσία του Κρέοντα
Μέγας Βασίλειος
απάντησε άκαμπτος στον απεσταλμένο του αυτοκράτορα που τον απειλούσε
Θεόδωρος Κολοκοτρώνης
αρνήθηκε την υποταγή που ζητούσε ο Ιμπραήμ
Αλέξανδρος Δελμούζος
παιδαγωγός, εισηγήθηκε την προσέγγιση των βαλκανικών λαών μέσα από την παιδεία
Φώτος Πολίτης
έγραψε την επιφυλλίδα «Μεσσιανισμός»
Ι. Θ. Κακριδής
η ομιλία του «Παιδεία δύναμις θεραπευτική ψυχής» κλείνει την ενότητα
Όροι
Δίκαιος Λόγος
ο λόγος του δικαίου και της ηθικής, που στις «Νεφέλες» υπερασπίζεται την παλιά αγωγή
Άδικος Λόγος
ο λόγος που υπηρετεί το άδικο· στις «Νεφέλες» υπόσχεται στους νέους απολαύσεις
αγών
το μέρος της κωμωδίας όπου συγκρούονται δύο αντίπαλοι λόγοι
γλώσσα της εξουσίας
γλώσσα που παραμορφώνεται για να υπηρετήσει τα συμφέροντα μιας άδικης εξουσίας
γλώσσα της παιδείας
γλώσσα με κύριο γνώρισμα την ελευθερία του ανθρώπου απέναντι σε κάθε άδικη δέσμευση
μεσσιανισμός
η παρουσίαση του ηγέτη ως Μεσσία που έρχεται να σώσει το λαό
ολοκληρωτισμός
καθεστώς που υποτάσσει τα πάντα, και το σχολείο, στη δύναμη της εξουσίας
άγω
αρχαίο ρήμα που σημαίνει σηκώνω, υψώνω· από εκεί η «αγωγή» και ο «αγώνας»
Από πού προέρχεται ο τίτλος «Δίκαιος λόγος και άδικος λόγος»;
Από τις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη και συγκεκριμένα από τον «αγώνα», το μέρος της κωμωδίας όπου συγκρούονται ο Δίκαιος και ο Άδικος Λόγος και ο καθένας προσπαθεί να επιβάλει τις θέσεις του.
Σε τι διαφέρει αυτή η ενότητα από τις προηγούμενες του βιβλίου;
Δεν στηρίζεται σε ένα είδος λόγου, όπως το δοκίμιο ή το άρθρο. Είναι ένα θέμα που συγκεντρώνει πολλά είδη: άρθρα, συνεντεύξεις, αποσπάσματα τραγωδιών και κωμωδιών, λόγους, εισηγήσεις και ποιήματα.
Ποιο είναι το κύριο γνώρισμα της γλώσσας της παιδείας;
Η ελευθερία: ο άνθρωπος στέκεται ελεύθερος απέναντι σε κάθε άδικη δέσμευση. Αντίθετα, η εξουσία που υπηρετεί το άδικο παραμορφώνει τη γλώσσα για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.