Μέσα στην ύλη ο δείκτης διάθλασης εξαρτάται από το μήκος κύματος (διασκεδασμός). Γι' αυτό ένα πρίσμα σκορπίζει το λευκό φως σε βεντάλια χρωμάτων και γι' αυτό σχηματίζεται το ουράνιο τόξο.
Γ΄ Λυκείου · Φυσική · 30 λεπτά
Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο
κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.
Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το
σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο,
έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.
Σχεδιάγραμμα
Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.
Τι έγινε
Στο κενό όλα τα μήκη κύματος τρέχουν με την ίδια ταχύτητα, μέσα στην ύλη όμως η ταχύτητα, και άρα ο δείκτης διάθλασης, εξαρτάται από το μήκος κύματος. Αυτή η εξάρτηση λέγεται διασκεδασμός.
Συνήθως ο δείκτης διάθλασης μικραίνει όταν μεγαλώνει το μήκος κύματος: είναι μεγαλύτερος για το ιώδες και μικρότερος για το ερυθρό.
Μια μονοχρωματική ακτίνα διαθλάται στην είσοδο και στην έξοδο ενός πρίσματος και αποκλίνει από την αρχική πορεία κατά τη γωνία εκτροπής δ.
Το λευκό φως είναι ανάμιξη όλων των χρωμάτων του ορατού. Στο πρίσμα κάθε χρώμα έχει άλλο δείκτη διάθλασης και άρα άλλη εκτροπή: το ιώδες τη μεγαλύτερη, το ερυθρό τη μικρότερη.
Η δέσμη βγαίνει σαν βεντάλια, μια συνεχής ταινία χρωμάτων: το φάσμα του λευκού φωτός. Ο Newton διατύπωσε πρώτος ότι το λευκό φως είναι σύνθεση χρωμάτων, που τα ονόμασε «απλά» επειδή δεν αναλύονται ξανά.
Το ουράνιο τόξο οφείλεται σε διασκεδασμό και ολική ανάκλαση μέσα στα σταγονίδια. Οι ψηλότερες σταγόνες στέλνουν στο μάτι κόκκινο, οι χαμηλότερες ιώδες.
Ένα δεύτερο τόξο, λίγο μεγαλύτερο και με αντίστροφη σειρά χρωμάτων, δημιουργείται όταν το φως ανακλάται ολικά δύο φορές μέσα σε κάθε σταγόνα.
Το λευκό φως είναι μείγμα πολλών μηκών κύματος και το πρίσμα έχει διαφορετικό δείκτη διάθλασης για το καθένα. Κάθε χρώμα εκτρέπεται διαφορετικά, έτσι η δέσμη ανοίγει σε βεντάλια και βλέπουμε το φάσμα του λευκού φωτός.
Ποιο χρώμα εκτρέπεται περισσότερο στο πρίσμα;
Το ιώδες, γιατί έχει το μικρότερο μήκος κύματος και ο δείκτης διάθλασης είναι εκεί μεγαλύτερος. Το ερυθρό εκτρέπεται λιγότερο και τα άλλα χρώματα βρίσκονται ανάμεσα.
Πώς σχηματίζεται το ουράνιο τόξο;
Το φως του Ήλιου, που έρχεται από πίσω μας, διαθλάται μέσα στις σταγόνες, ανακλάται ολικά στο πίσω μέρος τους και βγαίνει ξανά διαθλώμενο. Ο διασκεδασμός χωρίζει τα χρώματα. Ένα δεύτερο, λίγο μεγαλύτερο τόξο με ανάποδη σειρά χρωμάτων οφείλεται σε δύο ολικές ανακλάσεις.
Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.
Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.