απορία; ΟΤΑΝ ΕΧΕΙΣ ΑΠΟΡΙΑ
6.3

Δομή περιοδικού πίνακα (τομείς s, p, d, f) - στοιχεία μετάπτωσης

Ο πίνακας χωρίζεται σε τέσσερις τομείς, ανάλογα με την υποστιβάδα που συμπληρώνεται τελευταία. Από τη δομή βγαίνει η θέση.

Γ΄ Λυκείου · Χημεία · Ενοτητα 6 · 20 λεπτά

Το μάθημα είναι στο σχολικό βιβλίο. Δεν το αντιγράφουμε εδώ. Άνοιξε το επίσημο κεφάλαιο και γύρνα για την εξάσκηση.

Άνοιγμα βιβλίου ↗

Η σύνοψη, οι όροι και οι ασκήσεις γράφτηκαν με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης από το σχολικό βιβλίο και μπορεί να έχουν λάθη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο: ό,τι σου φαίνεται περίεργο, έλεγξέ το εκεί. Βρήκες λάθος; Γράψε μας στο aporia@signmak.com.

Σχεδιάγραμμα

Δική μας σύνοψη της ενότητας, για επανάληψη. Πηγή είναι πάντα το βιβλίο.

Τι έγινε

  1. Ο σύγχρονος περιοδικός πίνακας στηρίζεται στον νόμο περιοδικότητας του Moseley και αντανακλά την περιοδικότητα της ηλεκτρονιακής δόμησης.
  2. Ο αριθμός των στιβάδων δίνει την περίοδο και, για τις ομάδες A, τα ηλεκτρόνια σθένους δίνουν την ομάδα.
  3. Ο πίνακας χωρίζεται σε τομείς s, p, d, f ανάλογα με την υποστιβάδα του τελευταίου ηλεκτρονίου. Οι s και p σχηματίζουν τις κύριες ομάδες, οι d και f τις δευτερεύουσες.
  4. Ο τομέας f περιλαμβάνει τις λανθανίδες (6η περίοδος) και τις ακτινίδες (7η περίοδος).
  5. Κατά μήκος μιας περιόδου οι ιδιότητες των χλωριδίων και οξειδίων αλλάζουν προοδευτικά, π.χ. στην 3η περίοδο τα οξείδια περνούν από βασικά (Na₂O) σε επαμφοτερίζοντα (Al₂O₃) και όξινα.
  6. Στοιχεία μετάπτωσης είναι τα στοιχεία του τομέα d. Σχηματίζουν τρεις σειρές (4η, 5η, 6η περίοδος) και διαφέρουν λίγο μεταξύ τους, γιατί το τελευταίο ηλεκτρόνιο μπαίνει σε εσωτερική υποστιβάδα d.
  7. Έχουν κοινές ιδιότητες: μεταλλικό χαρακτήρα, πολλούς αριθμούς οξείδωσης, παραμαγνητισμό, σύμπλοκα ιόντα, έγχρωμες ενώσεις, καταλυτική δράση.

Πρόσωπα

Moseley
διατύπωσε τον νόμο περιοδικότητας: η χημική συμπεριφορά των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατομικού αριθμού

Όροι

νόμος περιοδικότητας του Moseley
η χημική συμπεριφορά των στοιχείων είναι περιοδική συνάρτηση του ατομικού τους αριθμού
περίοδος
ο αριθμός της καθορίζεται από τον αριθμό των στιβάδων που χρησιμοποιούνται στη δόμηση του ατόμου
ηλεκτρόνια σθένους
τα ηλεκτρόνια της εξωτερικής στιβάδας, που δίνουν τον αριθμό της ομάδας στις ομάδες A
τομέας περιοδικού πίνακα
σύνολο στοιχείων με το τελευταίο ηλεκτρόνιο (κατά aufbau) στον ίδιο τύπο υποστιβάδας s, p, d ή f
στοιχεία μετάπτωσης
τα στοιχεία που καταλαμβάνουν τον τομέα d του περιοδικού πίνακα
λανθανίδες
τα στοιχεία του τομέα f της 6ης περιόδου, από το λανθάνιο (₅₇La)
ακτινίδες
τα στοιχεία του τομέα f της 7ης περιόδου, από το ακτίνιο (₈₉Ac)
παραμαγνητικές ουσίες
ουσίες που έλκονται από μαγνητικό πεδίο, γιατί έχουν ένα ή περισσότερα μονήρη ηλεκτρόνια

ΠΑΙΞΕ ΤΟΑριθμοί · Τηλεπαιχνίδι · Η Σκάλα · Η Τελεία · Κρεμάλα · όλα με την ύλη αυτού του μαθήματος.

Ασκήσεις με λύσεις

Κάθε άσκηση διορθώνεται μόλις απαντήσεις και δείχνει πώς βγαίνει η σωστή απάντηση. Οι ασκήσεις φτιάχνονται για αυτή την ενότητα κάθε φορά από την αρχή. Δεν είναι οι λύσεις των ασκήσεων του σχολικού βιβλίου.

Συχνές απορίες

Πώς βρίσκω τον τομέα;

Από την υποστιβάδα που συμπληρώνεται τελευταία κατά τη σειρά πλήρωσης. Αν είναι p, το στοιχείο ανήκει στον τομέα p.

Πώς βρίσκω την περίοδο;

Από τον μεγαλύτερο κύριο κβαντικό αριθμό που εμφανίζεται στην ηλεκτρονιακή δομή.

Ποια είναι τα στοιχεία μετάπτωσης;

Αυτά του τομέα d, στο μεσαίο τμήμα του πίνακα, που συμπληρώνουν d υποστιβάδες.

Πόσες ομάδες έχει κάθε τομέας;

Ο s δύο, ο p έξι, ο d δέκα και ο f δεκατέσσερις, όσα και τα ηλεκτρόνια που χωράει η αντίστοιχη υποστιβάδα.

Ανοίγει το μενού κοινοποίησης του κινητού σου. Αν δεν υπάρχει, αντιγράφεται ο σύνδεσμος.

Είσαι εκπαιδευτικός; Ανάρτησέ το στο Google Classroom ↗

Νέα από το aporia.gr Νέες ενότητες και ό,τι βρίσκουμε στα θέματα των Πανελληνίων, στη σελίδα μας στο Facebook.